W zaciszu biblioteki

Groch z kapustą (1)

2012-02-27T22:25:00.000+01:00

Julian Tuwim

Koniugacja

Pewien cudzoziemiec skarżył się na trudny język polski. Jako dowód przytaczał koniugację czasownika "jeść":

ja jem - od "jajo"

ty jesz - od "tyć"

on je - przecież JE to czwarty przypadek liczby mnogiej od ONA, więc KOGO on i CO?

my jemy - od "myć"

wy jecie - od "wyć"

oni jedzą - od "jechać" (my jedziemy, wy jedziecie, oni jedzą)

Po polsku

Antoni Lange dowiódł kiedyś, że można napisać najczystszą polszczyzną - i zostać nie zrozumianym. Oto jego sławny dowód, cytowany w Myśli Niepodległej Andrzeja Niemojewskiego w r. 1906:

PRZEKWINTY

Śród kieretni kszcie wangroda!

Pod jabrzędów charaziną

Stoi gryfna brzana mloda -

Z ócz jej śluzy plosem ryną.

Ni feteciem ani kwieciem

Ani jaklą - ochajona -

Po zamorach - stoi w gzorach -

Ostorniała i zaćmiona.

W duk chachali sie - w pociemno -

Marykuje, kniazi, blada -

Ostawiła chyz i dziada...

Ach - do korząt jej czeremno!

Drujkie było naściwienie -

Nawidziadło - omamienie -

Wrodne było nizaczmienie!

Ozgowało się, pieścilo,

Całowało się, haiło:

Łopie zeszły gmy na grapy,

A zagłoby i utrapy!

Ej, chaśniku roztomiły,

Coś za zazór mię wyzwolił -

Zdobramiru jak nie piły -

Szczezłeś!...Bóg mi nie podolił!

Idą śryże, chaje, gmy -

Gdzie twa jata, rządź, gdzie ty?

Nie rymowany przekład z polskiego na polski brzmi:

WYMYŚLNE SŁOWA

Śród zarośli kwitnie śliwa. Pod gałęziami sokor stoi piękna dziewczyna młoda, z oczu jej łzy jeziorkiem płyną, nie wstążką ani kwieciem, ani stanikiem przystrojona, po odurzeniu stoi w łachmanach, zdrętwiała i znużona. Kryje się w próżny pień, w ciemność, narzeka, jęczy żałośnie, błąka się; opuściła dom ojcowski, ach do cna jej smutno! Słodkie były nawiedziny, ułuda, omamienie, okropne było opuszczenie, płonęło się, pieściło, całowało się, rozkoszowało. Prędko zeszły mgły na parowy leśne, a kłopoty i strapienia. Ej, miły kochanku, coś mnie wybrał całkowicie, niespodzianie, jak obcy, zniknąłeś! Bóg mi nie poszczęścił. Idą śniegi, burze, mgły, gdzie twa chata, mów, gdzie ty?

Wieżyczka Babel

Od nazwiska wynalazcy J.L. Macadama utworzyli Anglicy czasownik to macadamize, tj. pokrywać szosy specjalnym żwirem i ubijać go w trwałą powłokę. Na słowo to w postaci re-macadamizing zwrócono uwagę z powodu niezwykłego jego składu:

re - jest łacińskie

mac - gaelickie

adam - hebrajskie

iz - greckie

ing - angielskie

Julian Tuwim "Cicer cum caule czyli groch z kapustą", Iskry, 2009, s.647.

"C.S.Lewis. Od Narnii do Ewangelii" - Paolo Gulisano

2012-02-26T16:30:00.001+01:00

Po książce "O modlitwie. Listy do Malkolma" jest to w niedługim czasie już drugie moje spotkanie z twórczością C.S Lewisa. Tym razem zainteresowała mnie jego biografia "C.S.Lewis. Od Narnii do Ewangelii" napisana przez Paolo Gulisano. C.S.Lewis był fascynującą postacią, a jego życie w nierozerwalny sposób wiąże się z dziełami, które nam pozostawił. Poznając historię życia pisarza lepiej rozumiemy prezentowane przez niego w wielu utworach poglądy i możemy spojrzeć na rzeczywistość jego oczami.

Autora "Opowieści z Narnii" jako pisarza i człowieka ukształtowało wiele różnorodnych czynników: rodzina (wybitnie purytańska) oraz miejsce urodzenia (Belfast, prowincja Ulster), traumatyczne przeżycia z czasów nauki w angielskich college'ach, okropności I Wojny Światowej, których doświadczył na własnej skórze, porzucenie wiary i przejście na ateizm, wiara w racjonalizm zaszczepiona przez prywatnego nauczyciela Kirckpatricka. Wszystko to spowodowało, że młody Lewis stał się zniechęconym do życia pesymistą. Dopiero odkrycie przez niego książek G.K. Chestertona wzruszyło jego serce. Kolejnym istotnym czynnikiem okazała się fascynacja Jacka (taki przydomek przybrał w dzieciństwie po ukochanym psie Jackiem, ponieważ nie lubił imienia Clive) kulturą dawnych mieszkańców Północy, ich mitami, legendami, sagami, ich historią i językiem. Zbliżyła go ona do J.R.R. Tolkiena, który został jego przyjacielem do końca życia. Tolkienowi udało się dokonać wyłomu w sercu Jacka i sprawić, że do jego wnętrza przeniknęło światło wiary.

C.S. Lewis

Lewis i Tolkien, trudno jest mówić o jednym, nie wspominając drugiego. Wpływali na siebie i dopingowali się wzajemnie. Gdyby nie ich spotkanie, pewnie nie było by dziś takich dzieł światowej literatury jak "Opowieści z Narnii" i "Władca pierścieni". Obaj panowie uczestniczyli w spotkaniach nieformalnej grupy intelektualistów i przyjaciół znanej pod nazwą Coalbiters ("zjadacze węgla"), a potem jako Inklingowie, których połączyły kulturalne pasje i zainteresowania. To tam właśnie czytali sobie i pozostałym członkom grupy fragmenty swoich utworów a następnie o nich dyskutowali. Tolkien przekonał Lewisa, że mity nie są kłamstwem ani oszustwem, że Ewangelia to Mit, który stał się Historią, Faktem i wydarzył się na prawdę, powodując w ten sposób nawrócenie się przyjaciela na chrześcijaństwo. Lewis na nowo odkrył świat chrześcijańskich wartości i postanowił podzielić się nimi pisząc o nich mniej lub bardziej otwarcie w swoich książkach, zwracając się do wszystkich chrześcijan i zawsze uważając aby unikać kwestii, które dzielą Chrześcijan. W wielu rzeczach związanych ze współczesnym światem oraz nauką widział zagrożenia i zło. Mówił o nich otwarcie, nazywając po imieniu największe grzechy człowieka, którymi według niego były pycha i idolatria.

"C.S. Lewis. Od Narnii do Ewangelii" to bardzo dobrze napisana książka, jedna z najlepszych biografii jakie miałem przyjemność czytać w życiu. Autor nie ogranicza się w niej wyłącznie do podania suchych faktów czy spisania ważniejszych wydarzeń z życia C.S. Lewisa, ale prostym, czystym i pięknym językiem wyjaśnia genezę powstania większości utworów, dokonuje syntezy jego twórczości, opisując jednocześnie przemianę jaka się w nim dokonała.

Paolo Gulisano "C.S. Lewis. Od Narnii do Ewangelii", przełożyła Joanna Skoczylas, W drodze, 2006, wydanie I, s.232.

Recenzja ukazała się także na LubimyCzytać.pl

Za książkę dziękuję Wydawnictwu W drodze.

"Lolita": ofiara czy femme fatale?

2012-02-20T11:03:00.001+01:00

Kim jest powieściowa dziewczynka o imieniu Lolita? Pierwsze skojarzenie - nimfetka. To właśnie Nabokov w swojej powieści wymyślił ten termin, który tak szybko przyjął się na całym świecie, głownie dla określenia przedwcześnie dojrzałej seksualnie dziewczynki. Chociaż zjawisko istniało od wieków bez precyzyjnej i osobnej nazwy. Nimfa to w Grecji starożytnej żeński duch przyrody w postaci pięknej dziewczyny. Ale grecka forma tego wyrazu znaczyła przede wszystkim: oblubienica. W pojęciu nimfetki kryje się też nimfomania: nadmiar popędu płciowego u kobiet. Swoje urzeczenie nimfetkami i zwłaszcza Lolitą narrator wielokrotnie określa jako urok, działanie czaru, magii czy zaklęcia. Lolita zaliczana bywa do wróżek i przedstawiana jako ich księżniczka. Swoją powieść Nabokov określał jako fairy tale baśń, dosłownie opowieść o wróżkach. Nie brakuje w niej też motywu wyzwalania się od czaru. Mamy też nawiązanie do ballady Johna Keatsa La belle Dame sans merci (Piękna dama nie znająca litości), którą Nabokov przełożył na rosyjski, czyli baśń o śmiertelniku zgubionym przez miłość do femme fatale ze świata istot nadprzyrodzonych. Co chwila zresztą w powieści pojawiają się faun, elf czy inne postacie i sytuacje z baśni, stopniowo układające się w zawiłą a zarazem precyzyjną strukturę archetypu. Z innej jeszcze strony nymph to poczwarka, czyli termin z entomologii. Możemy zatem potraktować całą powieść jako dzieje przeobrażenia larwy w motyla, patologicznej żądzy w beznadziejną miłość i dziecka poprzez stadium nimfetki w kobietę. W powieści fenomen nimfięctwa scharakteryzowany zostaje przez Humberta Humberta następująco:

"Między dziewiątym a czternastym rokiem życia zdarzają się dzieweczki, które pewnym urzeczonym wędrowcom, dwakroć lub wielokroć starszym niż one, zdradzają swą prawdziwą naturę, nie ludzką lecz nimfią (czyli demoniczną); tym to stworzeniom wybranym proponuję nadać miano "nimfetek" (...) Czy w tym przedziale wiekowym wszystkie dziewczynki są nimfetkami? Rozumie się, że nie. (...) Uroda też nie jest żadnym kryterium; wulgarność, a przynajmniej to, co dana społeczność określa tym słowem, niekoniecznie odbiera im pewne tajemnicze cechy, nieziemską grację, zwiewny, wykrętny, rozdzierający, podstępny wdzięk, który wyróżnia nimfetkę spośród rówieśnic (...). Tylko artysta i szaleniec (...) natychmiast dostrzeże pewne nienazwane znamiona – cokolwiek koci zarys kości policzkowej, smukłość członków pokrytych puszkiem (...) – i wyśledzi wśród zdrowych dziatek zabójczą demonisię(...)."[s.18-20][1]

U Nabokova nazwiska mają zawsze jakiś głęboko ukryty sens. Dolores Haze (Lolita, Lo, Lola, Dolly), później pani Richardowa F. Schiller – jej imię łączy się z imieniem mezopotamskiego demona Lilith oraz z łacińskim słowem dolor oznaczającym smutek, boleść, a jej nazwisko, Haze, odnosi się do angielskiego słowa "mgiełka" i często występuje w powieści w sformułowaniach związanych ze światłem, np. haze of stars – poświata gwiazd. Lolita została poczęta w czasie miesiąca miodowego jej rodziców, Harolda i Charlotty, w Meksyku. Urodziła się 1 stycznia 1935 roku w Pisky na środkowym Zachodzie. Później jej rodzina przeprowadziła się do Ramsdale. Kiedy miała dwanaście lat jej matka umarła, a Dolores stała się kochanką swojego ojczyma. Pieniądze, które wymuszała od niego w zamian za usługi seksualne, przeznaczyła na swoją ucieczkę z Quiltym, w którym była zakochana. Po tym, jak została przez niego porzucona, wyszła za Richarda Schillera. Umarła rodząc martwą dziewczynkę w Wigilię 1952 roku. Miała wtedy siedemnaście lat. Była szczupła, miała kasztanowe włosy, szare oczy i brązowe znamię na boku, jako mężatka nosiła okulary. Interesowała się kulturą popularną, komiksem, aktorstwem i teatrem. Była także utalentowaną tenisistką. Zwróćcie uwagę, że jej imię jest klamrą spinającą całą powieść – rozpoczyna ją i kończy.

Vladimir Nabokov

Plotka doszukuje się w Lolicie prywatnych doświadczeń i skłonności autora. Przypomina się zwłaszcza opisany we wspomnieniach epizod jego dziecięcej miłości. Nabokov temu zaprzeczał. Osobistego związku trudno jednak nie dostrzec i nie można go lekceważyć. Dziewczynka zawsze jest małą kobietą i granice wiekowe jej atrakcyjności zawsze są dwuznaczne, mgliste, umowne, aż do momentu, w którym często zmienna konwencja obyczajowa akceptuje to jako dolną granicę dozwolonego pociągu do młodziutkich dziewcząt. Wydaje się więc, że deklaracja Nabokova to alibi, uznał je za konieczne w świecie pruderii donosów i podglądactwa. Początkowo chciał nawet wydać Lolitę anonimowo. W tekście umieścił, być może z tego powodu, anagram swego imienia i nazwiska Vivian Darkbloom. Z drugiej jednak strony Humbert posiada zbieżności ze swym autorem, ale jeszcze więcej rozbieżności. Mamy wiele znaków podkreślających fikcję powieściową, szczególnie poprzez zaznaczenie obecności autora w tekście. Nabokov jest obecny w utworze poprzez wspomnianą już wyżej postać Vivian Darkbloom , a także jako Młody Poeta, ze sztuki Quilty'ego, który upiera się, że cała akcja jest dziełem jego wyobraźni. W fikcyjnej przedmowie Nabokov ujawnia się natomiast poprzez sformułowanie jakże jednak jego rozśpiewane skrzypce potrafią wyczarować tkliwość i współczucie dla Lolity – metafora skrzypiec jako twórczości literackiej pojawiła się także w posłowiu Nabokova do Zaproszenia na egzekucję i w autobiograficznym utworze Pamięci przemów!. Również fakt, że prowadzony przez Humberta dziennik został wyprodukowany przez firmę Blanco & Co z miasta Blancton, ujawnia fikcję powieści – dwukrotne nawiązanie do angielskiego słowa blank (puste miejsce, niezapisany) wskazuje, że wszystko co bohater zapisuje jest puste i nieprawdziwe.

O Lolicie pisałem także na blogu "Lolita" jako gra literacka i parodia, "Lolita" czyli jak powstawało arcydzieło oraz "Lolita": motyw sobowtóra czyli Humbert Humbert

[1] Vladimir Vladimirovič Nabokov, Michał Kłobukowski: Lolita. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza SA, 2007,

Przy pisaniu korzystałem z następujących źródeł:

1. Robert Stiller "Lolita" jako gra i paradoks. W: Vladimir Vladimirovicz Nabokov: Lolita : powieść. Warszawa: Państ. Instytut Wydawniczy, 1991,

2. Vladimir Nabokov "O książce zatytułowanej 'Lolita'". W: Vladimir Vladimirovicz Nabokov: Lolita : powieść. Warszawa: Państ. Instytut Wydawniczy, 1991,

3. Wikipedia.pl, strona poświęcona Lolicie

"Lolita": motyw sobowtóra czyli Humbert Humbert

2012-02-18T00:15:00.001+01:00

Kim jest Humbert Humbert? Skąd wziął się taki dziwaczny pseudonim głównego bohatera Lolity pod, którym się ukrywa? Jego prawdziwe imię i nazwisko nie pada w powieści. Humbert Humbert łączy się z francuskim ombre (cień) i hiszpańskim hombre (człowiek, mężczyzna). Niezliczone przekształcenia czynią je umownym, rozpływającym się. Nawiązuje też do głównej postaci Finnegans Wake – Humphreya Chimpdena (przekręcanego często w utworze Joyce'a na St. Hubert, Humpty Dumpty, Humber). W reduplikacji Humbert Humbert wyraża się charakterystyczna dla Nabokova dwoistość i dwojakość, symetria. Dwoistość wskazuje na obecność sobowtóra.

Humbert opisuje siebie jako niezwykle przystojnego mężczyznę o ciemnych włosach i posępnej twarzy. Urodził się w Paryżu w 1910 roku, dzieciństwo spędził na Riwierze Francuskiej, studiował literaturę angielską i psychiatrię w Paryżu i Londynie. Pracował jako nauczyciel angielskiego i autor podręcznika akademickiego. W Europie ożenił się i rozwiódł z Walerią Zborowską. Po przeprowadzce do Stanów Zjednoczonych ożenił się z Charlottą Haze, a po jej śmierci wdał się w romans z jej córką, a swoją pasierbicą, Dolores Haze. Zmarł na zawał serca w więzieniu 16 listopada 1952, na kilka dni przed pierwszą rozprawą w sprawie zabójstwa Quilty'ego, mężczyzny, który odebrał Humbertowi ukochaną Lolitę. Powieść ma stanowić zapis jego wspomnień.


Vladimir Nabokov, London, 1959 Photograph by Colin Sherburne Berg Collection

Motyw sobowtóra często pojawia się w twórczości Nabokova (m.in. w powieściach Rozpacz i Prawdziwe życie Sebastiana Knighta). W Lolicie jest on realizowany przede wszystkim za sprawą postaci Humberta i Quilty'ego, bo tym w rzeczywistości są oni dla siebie. Motyw ten ulega jednak licznym odwróceniom i przekształceniom w powieści. Nazwisko Quilty rymuje się z angielskim słowem guilty (winien), a Humbert w swoim wierszu obwinia go o całe zło, jakie się wydarzyło. Wywołuje to charakterystyczny dla tradycji tego motywu podział na złego i dobrego sobowtóra. Zgodnie z konwencją postać pozytywna powinna zabić swojego sobowtóra, aby odzyskać kontrolę nad swoim życiem. Ta tradycja przybiera jednak w powieści niejednoznaczną i groteskową formę. Złym sobowtórem powinien być Quilty, ale Humbert często określany jest w powieści jako "małpa", co jest tradycyjnym atrybutem złego odpowiednika (tak jest np. w utworze Doktor Jekyll i pan Hyde Stevensona, Biesach Dostojewskiego i Zabójstwie przy Rue Morgue Poego). Podobną funkcję powinno pełnić określenie "cień". Humbert nazywa w ten sposób Quilty'ego, ale sam łączy się z tym słowem poprzez swoje nazwisko (ombre to po francusku "cień"). Do pomieszania postaci dochodzi również w czasie bójki z Quiltym, którą Humbert opisuje następująco:

"(...) kiedy się po mnie przetaczał. Ja po nim się przetaczałem. My po mnie. Oni przetaczali się po nim. My obaj przetaczaliśmy się po nas" [s.334]

Tak więc, mimo że Humbert zabija Quilty'ego (w dodatku na symbolicznym miejscu jego zbrodni – w łóżku) moralne oczyszczenie bohatera nie może się dokonać. Scena zabójstwa jest zbyt groteskowa, aby móc spełnić rolę rytuału, nie wiadomo również kto jest tak naprawdę dobrym, a kto złym sobowtórem. Relacja pomiędzy bohaterem a Quiltym nie jest więc realizacją tego tradycyjnego motywu, a jedynie jego parodią.

Bliskie są sobie również postacie Lolity i Annabel Leigh, dziewczynki, pierwszej miłości Humberta, zmarłej w dzieciństwie na tyfus, bez, której prawdopodobnie nie było by późniejszej Lolity i w ogóle całej opowieści. Łączą je m.in. nawiązania do bohaterki wiersza Annabel Lee Poego, relacja z Humbertem, fizyczne podobieństwo i okulary przeciwsłoneczne.

"Znów i znów kartkuję te żałosne wspomnienia i wciąż zadaję sobie pytanie, czy to nie wtedy, w blasku tego odległego lata, poczęło się pęknięcie w moim życiu. A może namiętne pożądanie tej dziewczynki to tylko pierwszy symptom wrodzonego mi odchylenia? Gdy próbuję analizować własne pragnienia, motywacje, postępki i tak dalej, ponosi mnie coś w rodzaju retrospektywnej wyobraźni, zasilającej analityczną funkcję umysłu nie kończącymi się alternatywami i sprawiającej, że każda z dróg, jaką bym sobie unaocznił, rozwidla się i znów rozwidla bez końca w obłędnie zawiłej perspektywie mojej przeszłości. Mimo to jestem przekonany, że w jakiś magiczny i fatalny sposób Lolita poczęła się z Annabel." [s.14]

Również inne postacie często występują w parach – pojawiają się bliźniacy (m.in. bracia Beales i bliźnięta Mirandów), pani Haze ma swój odpowiednik w pani Hays, natomiast Blanche Schwarzmann i Melanie Weiss łączy kolorystyczne znaczenie ich nazwisk – oba nawiązują do czarnego i białego.

Cytaty pochodzą z Lolita : powieść. Vladimir Nabokov, przełożył z angielskiego i rosyjskiego, przypisami i posłowiem opatrzył Robert Stiller, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1991,

Przy pisaniu korzystałem z następujących źródeł:

1. Robert Stiller "Lolita" jako gra i paradoks. W: Vladimir Vladimirovicz Nabokov: Lolita : powieść. Warszawa: Państ. Instytut Wydawniczy, 1991,

2. Vladimir Nabokov "O książce zatytułowanej 'Lolita'". W: Vladimir Vladimirovicz Nabokov: Lolita : powieść. Warszawa: Państ. Instytut Wydawniczy, 1991,

3. Wikipedia.pl, strona poświęcona Lolicie
4. Nabokov Under Glass - An Exhibition at The New York Public Library

O Lolicie pisałem także na blogu "Lolita" jako gra literacka i parodia oraz "Lolita" czyli jak powstawało arcydzieło.

Mądrość i dowcip Jane Austen

2012-02-17T10:49:00.000+01:00

KOBIETY I MĘŻCZYŹNI

Podział pracy:

"Jeśli tylko dzieje się coś nieprzyjemnego, mężczyzna zawsze się od tego wykręci..."(Perswazje)

O heroizmie romantycznym:

"Odszedł w ulewnym deszczu, co rzecz jasna, dodało mu tylko uroku"(Rozważna i romantyczna"

Nie można zadowolić kobiety:

Jakie z nas dziwne istoty! Kiedy, jak sama mówisz, zyskałaś pewność co do jego jego uczuć, stałaś się obojętna"(List do bratanicy, Fanny Knight, 18 listopada 1814)

DOM I RODZINA

Najemca doskonały:

"Pani domu bez dzieci to najlepsza na świecie gwarancja utrzymania mebli w porządku"(Perswazje)

Wrodzone czy nabyte:

"Jest rzeczą całkiem naturalną, że młody człowiek, wychowany przez ludzi dumnych,rozmiłowanych w zbytku i samolubnych, staje się również dumny, rozmiłowany w zbytku i samolubny"(Emma)

MAŁŻEŃSTWO

Idealna panna młoda:

"Urocza Augusta Hawkins oprócz doskonałej urody i walorów duchowych posiadała posag dość pokaźny, by można było mówić o dziesięciu tysiącach funtów - sprawa nie bez znaczenia dla ambicji pana Eltona, a także mająca znaczenie praktyczne."(Emma)

I - zapewne - pan młody:

Jane Austen

"Brat jej nie był przystojny; nie, podczas pierwszego spotkania był całkiem brzydki, ciemny i brzydki. No, ale to dżentelmen i ma bardzo miłe obejście. Za następnym spotkaniem okazał się już nie tak bardzo brzydki; no, oczywiście, był brzydki, ale też co za kontenans! Miał tak piękne zęby i tak świetną figurę, że szybko zapominało się o jego brzydocie. Po trzecim zaś spotkaniu, po wspólnej kolacji na plebanii, nikt już tak nie mógł o nim mówić. Właściwie okazał się najsympatyczniejszym młodym człowiekiem, jakiego siostry spotkały w życiu - były nim obie w równym stopniu zachwycone. Ponieważ starsza panna Bertram była zaręczona, sprawiedliwość nakazywała, by przypadł w udziale Julii, z czego ona zdawała sobie doskonale sprawę, i nim minął tydzień od przyjazdu młodego człowieka - gotowa była się w nim zakochać"(Mamsfield Park)

Małżeńskie prawo Murphy'ego:

"Niewątpliwie liczba majętnych mężczyzn na tym świecie nie dorównuje liczbie pięknych kobiet, które na nich zasługują."(Mansfield Park)

Pieniądze sprzyjają małżeństwu:

"Jest prawdą powszechnie znaną, że samotnemu a bogatemu mężczyźnie brak do szczęścia tylko żony."(Duma i uprzedzenie)

Motywy ekonomiczne:

"Samotne kobiety mają okropną skłonność do ubóstwa - to jedno silnie przemawia za małżeństwem..."(List do bratanicy, Fanny Knight, 13 marca 1817)

MŁODOŚĆ I STAROŚĆ

O związku między wiekiem a urodą:

"Zdarza się czasami, że kobieta, mając lat dwadzieścia dziewięć, jest ładniejsza niż dziesięć lat wcześniej, a ogólnie biorąc, jeśli nie dokuczyły jej troski czy choroby, może to być okres życia, w którym niewiele jeszcze straciła uroków."(Perswazje)

"Nikt nie dba o dziewczęta, póki nie dorosną."(List do bratanicy, Anny Austen, 9 września 1814)

O nadmiernym krytycyzmie młodości:

"- Dwudziestosiedmioletnia kobieta - powiedziała Marianna po chwili zastanowienia - nie sądzi chyba, że może wzbudzić miłość czy sama ją odczuwać."(Rozważna i romantyczna)

"Mądrość i dowcip Jane Austen" (The Wit and Wisdom of Jane Austen) wybrał i opracował Michael Kerrigan, różni tłumacze, Prószyński i S-ka, 1998, str.152.

"Lolita" czyli jak powstawało arcydzieło

2012-02-15T12:24:00.001+01:00

Historia powstawania Lolity jest równie długa i interesująca jak i jej przyjęcie oraz problemy z opublikowaniem. W posłowiu do wydania Lolity z 1956, a więc rok po jej pierwszym wydaniu, Nabokov oznajmił, że jej "pierwsze poruszenie w sobie" poczuł gdzieś na przełomie 1939 i 1940 roku w Paryżu. Napisał wtedy 30-stronicowe opowiadanie na podobnych motywach, ale potem je zniszczył. Jest to jedna z kolejnych mistyfikacji Nabokova. Zamysł fabuły Lolity bowiem pojawia się już w jego rosyjskiej powieści Dar, opublikowanej na przełomie 1937/1938 roku. Jedna z postaci, Borys Iwanowicz Szczegolew, streszcza fabułę utworu, który chciałby napisać:

(...) stary pies – ale jary jeszcze, że hej, pełen ognia, żądzy szczęścia – poznaje wdowę, a ta wdowa ma córkę, małą jeszcze dziewuszkę – wie pan, taką, co to nic jeszcze nieukształtowane, ale chodzi tak, że zwariować można. Bledziutka, chudziutka, podkówki pod oczami – i na starego dziada, rozumie się, nawet nie spojrzy. Co robić? Ha, niewiele myśląc żeni się, moi państwo, z wdową. Dobra. Wzięli i zamieszkali we troje (...) A tak w ogóle – przeliczył się. Czas ucieka jak głupi, on się starzeje, ona rozkwita i – figa z makiem z pasternakiem (...)[1]

Jeszcze bliższym pierwowzorem Lolity jest powieść Czarodziej, napisana przez Nabokova w 1939 roku, a wydana dopiero po jego śmierci w przekładzie angielskim The Enchanter (1986). Chociaż oparta na podobnym jak Lolita schemacie fabularnym, opowieść ta jest dużo krótsza i posiada inne, znacznie zmienione zakończenie. Opowiada ona o mężczyźnie w średnim wieku, żeniącym się z matką pożądanej przez siebie małoletniej dziewczynki. Tytułowy ojczym w hotelu kładzie się obok twardo uśpionej dziewczynki, podgląda jej nagość, ona przypadkiem budzi się i zaczyna krzyczeć, on wypada na korytarz w tłum sąsiadek, następuje awantura, wybiega następnie na ulicę i rzuca się pod ciężarówkę.

Vladimir Nabokov

Pisarz twierdził również, że do napisania Lolity zainspirowała go notatka gazetowa o małpie z paryskiego zoo, która w ramach eksperymentu naukowego dostała przybory do rysowania. Pierwszą rzeczą, którą naszkicowało zwierzę, były kraty jego klatki. Niektórzy twierdzą także, że Nabokova mogły zainspirować rzeczywiste wydarzenia związane z pedofilią. Wskazywano na wiele możliwych prototypów Lolity, m.in. na Litę Grey, piętnastoletnią aktorkę, która uprawiała seks z 35 letnim Charlie Chaplinem. Alexander Dolinin twierdzi natomiast, że pierwowzorem postaci Lolity mogła być Florence Horner. W 1948 roku jedenastoletnia Florence została porwana przez mechanika Franka La Salle i zmuszona do odbycia z nim podróży po Stanach Zjednoczonych. Humbert rzeczywiście wspomina raz o tej sprawie w powieści, pisząc: Czy zrobiłem Lolicie to, co Frank Lasalle, pięćdziesięcioletni mechanik, zrobił jedenastoletniej Sally Horner w 1948 roku?. W książce wspomniane jest również inne autentyczne przestępstwo – morderstwo żony dokonane przez Edwarda Grammara, upozorowane na wypadek samochodowy. Humbert porównuje je ze śmiercią Charlotty i uznaje, że sam spisał się znacznie lepiej od niego, ponieważ nie został obwiniony i skazany.

Od pierwszego pomysłu musiało upłynąć aż dziesięć lat aby Nabokov zabrał się za prześladujący go temat. Nabokov zaczął rozwijać w formie powieściowej pomysł zawarty w Czarodzieju w 1949 roku. Pracował nad Lolitą jeszcze przez pięć lat. Początkowo książka miała nosić tytuł The Kingdom by the Sea, a jej bohaterka miała się nazywać Juanita Dark, Joan of Ark lub Joaneta Darc jako aluzja do Joanny d'Arc. Imiona te miały być, według sugestii autorskiej, wymawiane z hiszpańska: Huanita, Hoan, Hoaneta. Juanita zmieniła się w Lolitę w 1950 roku. Prace nad powieścią posuwały się bardzo wolno. Zniechęcony Nabokov niejednokrotnie chciał zniszczyć szkic utworu. W 1953 roku poświęcał na pisanie powieści 16 godzin dziennie. Prowadził również badania, mające pomóc mu w konstrukcji świata przedstawionego: studiował literaturę fachową z zakresu medycyny, psychologii, sądownictwa, czytał informacje prasowe na temat pedofilii, jeździł autobusami szkolnymi, aby poznać język młodzieży, odwiedził szkołę i obserwował wygląd koleżanek swojego syna, polując na motyle objechał całą trasę wędrówek Humberta po Ameryce; odwiedził 200 moteli w 46 stanach. Pisał na małych fiszkach, podmieniając je stopniowo i układając w sekwencje. Utwór nie powstawał w kolejności zgodnej z powieściowymi wydarzeniami – autor rozpoczął pisanie od pierwszej podróży Humberta i Lolity, następnie opisał śmierć Quilty'ego i epizody z przeszłości Humberta, a dopiero później uzupełnił resztę powieści w porządku chronologicznym. Ostatecznie, liczący 450 stron, maszynopis Lolity został ukończony 6 grudnia 1953 roku.

Poprzednio pisałem o "Lolicie jako grze literackiej i parodii".

[1] Vladimir Nabokov, Dar. cyt. za: Leszek Engelking: Vladimir Nabokov. Warszawa: Czytelnik, 1989, s. 57.

Przy pisaniu korzystałem z następujących źródeł:

1. Robert Stiller "Lolita" jako gra i paradoks. W: Vladimir Vladimirovicz Nabokov: Lolita : powieść. Warszawa: Państ. Instytut Wydawniczy, 1991,

2. Vladimir Nabokov "O książce zatytułowanej 'Lolita'". W: Vladimir Vladimirovicz Nabokov: Lolita : powieść. Warszawa: Państ. Instytut Wydawniczy, 1991,

3. Wikipedia.pl, strona poświęcona Lolicie

Czy małe rybki są szczęśliwe?

2012-02-14T00:26:00.000+01:00

Czy małe rybki są szczęśliwe? Jaką rolę odgrywa sztuka w wyprawach polarnych? Czy odkurzacz może mieć jakiś wpływ na wykonanie sonaty fortepianowej? Jakie były ostatnie słowa w życiu wielkich ludzi? Tego wszystkiego i dużo więcej możecie się dowiedzieć czytając tę wyjątkową i niezwykłą książkę.

Szczęście małych rybek. Listy z Antypodów. O literaturze i nie tylko Simona Leysa to zbiór felietonów, które autor publikował w latach 2005-2006 w Magazine litteraire oraz na łamach innych czasopism. Simon Leys to pseudonim literacki Pierre Ryckmansa, belgijskiego sinologa, pisarza i krytyka literackiego, który studiował prawo na Katolickim Uniwersytecie w Leuven, a następnie język, literaturę i sztukę chińską na Tajwanie. Od 1970 roku mieszka i pracuje w Australii.

Felietony Simona Leysa przeczytałem z dużą przyjemnością. Każdy z nich to mały literacki klejnocik, mądry i zarazem zabawny, często zakończony inteligentną i zaskakującą puentą. Styl pisarski Leysa jest błyskotliwy, pobudzający do myślenia, chwilami poetycki i pełen ciepła. W Szczęściu małych rybek mamy sporo spostrzeżeń, zarówno dotyczących literatury, jak i natury filozoficznej. Do tego każdy z felietonów poprzetykany jest gęsto licznymi anegdotami i cytatami znanych postaci ze świata kultury, przeważnie pisarzy. Pojawiają się takie nazwiska jak Conrad, Swift, Flaubert, Goethe, Wagner, Sartre, Orson Welles a nawet Hugh Grant.

Autor, który przyznaje, że jest zbieraczem dziwnych wiadomości, wychodzi od cytatu lub anegdoty, obudowuje je w znaczenia i wzajemne powiązania, porównuje i zestawia ze sobą, dodając do nich swoje przemyślenia. Pisarze i sławni ludzie są dla niego tylko punktem wyjścia, aby poprzez ich życie i problemy, pokazać przeciętnego człowieka, everymana, każdego z nas. Z felietonów Leysa możemy dowiedzieć się co Schopenhauer sądzi o sztuce nieczytania, dlaczego Hugh Grant nie chodzi do psychoterapeuty oraz czy Joseph Conrad cierpiał na chorobę morską. Czytelnik znajdzie tu również refleksje na temat lenistwa, bezczynności, dobrego smaku, niemocy twórczej, palenia papierosów. Szczególnie chciałbym tutaj polecić felieton, a w rzeczywistości esej, O kłamstwach, które mówią prawdę oraz ostatni bardzo ciepły oraz przynoszący otuchę i nadzieję Memento mori. Rozmyślania wielkopostne.

Ta niewielka objętościowo książka to pochwała literatury i czytania, która daje każdemu czytelnikowi niesamowitą radość. Nie należy jej jednak czytać szybko, w jeden wieczór. Warto dawkować ją sobie po kawałeczku, jeden felieton dziennie, aby dać sobie czas na refleksję, a potem powrócić do lektury. Ja osobiście będę do niej wracał wiele razy.

"Szczęście małych rybek. Listy z Antypodów. O literaturze i nie tylko" (Le boheur des petits poissons) Simon Leys, przełożył Wiktor Dłuski, Wydawnictwo Drzewo Babel, 2011, str. 149.

Recenzja ukazała się także na LubimyCzytać.pl

Za książkę oraz umożliwienie napisania recenzji dziękuję księgarni Fabryka.pl.

Prawa czytelnika

2012-02-11T15:29:00.000+01:00

Na blogu Wspólna Biblioteczka u Julki i Jacka znalazłem 10 praw czytelnika, o których istnieniu nie wiedziałem. Mam nadzieję, że nie obrażą się jeżeli o tym napiszę? Wymyślił je Daniel Pennac i opisał w swojej książce Comme un roman wydanej w 1992 roku we Francji. O angielskim wydaniu książki The Rights of the Reader można przeczytać na blogu Nathalie Foy. Książka została także wydana w Polsce przez wydawnictwo Muza pod tytułem "Jak powieść". Oczywiście popieram je i podpisuję się pod nimi. Co o nich sądzicie, czy zgadzacie się z nimi? A może chcielibyście dopisać jeszcze jakieś prawo?

Prawa czytelnika:

1. Prawo do nieczytania.

2. Prawo do opuszczania stron.

3. Prawo do nie kończenia książki.

4. Prawo do czytania byle czego.

5. Prawo do czytania byle gdzie.

6. Prawo do czytania raz tego, raz owego.

7. Prawo do ponownego przeczytania.

8. Prawo do czytania na głos.

9. Prawo do nie mówienia o lekturze.

10. Prawo do zatopienia się w lekturze.

Trzy po trzy (1)

2012-02-11T09:59:00.004+01:00

Simon Leys

Wrażliwi.

"Tytoń jest dla człowieka jedną z najgroźniejszych trucizn". To cnotliwe ostrzeżenie stało się dość banalne, powiesz, drogi czytelniku. Mniej banalna - i to powinno nas zastanowić - jest osoba tego, który to wygłosił: Adolf Hitler. Podobnie Adolf Eichmann oczekując na egzekucję wypożyczył z więziennej biblioteki egzemplarz "Lolity". Po przeczytaniu kilku stron (podaje jeden z biografów Nabokova) odrzucił ksiązkę: 'To obrzydliwe!' " [s.33]

Schopenhauer.

"Na temat zdrowego sposobu obcowania z książkami Schopenhauer poczynił uwagi, które pozostają niepokojąco trafne: "Sztuka nie czytania jest bardzo istotna. Polegaona na tym, by nie interesować się wszystkim, co w danej chwili przyciąga uwagę szerokiej publiczności. Kiedy o jakimś dziele wszyscy mówią, proszę pamiętać, że nigdy nie zbraknie czytelników temu, kto pisze dla durniów. Pierwszy warunek czytania dobrych książek to nie tracić czasu na czytanie kiepskich, bo życie jest krótkie. A potem wypuszcza ostatnią stzrałę, która pięknie załatwia sparawę tego "listu z antypodów", który masz, czytelniku przed sobą: 'Tylko ten, kto wysnuwa swoje pisanie bezpośrednio z własnego mózgu, zasługuje, by go czytano'." [s.35-36]

"Szczęście małych rybek. Listy z Antypodów. O literaturze i nie tylko" (Le boheur des petits poissons) Simon Leys, przełożył Wiktor Dłuski, Wydawnictwo Drzewo Babel, 2011, str. 149.

"Lolita" jako gra literacka i parodia

2012-02-09T01:01:00.001+01:00

"Lolita, światło mego życia, płomieniu mych lędźwi. Mój grzechu, moja duszo. Lo-li-ta: czubek języka schodzący w trzech stąpnięciach wzdłuż podniebienia, aby na trzy trącić o zęby. Lo. Li. Ta."[s.9]

Lolita Vladimira Nabokova to książka mojego życia. Pomimo, że od kilku miesięcy piszę już bloga nie mogłem się jakoś zdobyć na napisanie czegoś na jej temat. Nie mogła to być przecież zwykła recenzja jakich zapewne setki ukazały się od jej pierwszego pełnego polskiego wydania w 1991 roku. Postanowiłem zatem po długim namyśle i wahaniu napisać coś więcej, może jakiś niewielki cykl. Mam nadzieję, że nie rozrośnie się on jak wiele z dzieł literatury fantasy w wielotomową sagę, bo nie chciałbym przynudzać. Mam do dyspozycji oryginał oraz dwa polskie tłumaczenia, Roberta Stillera oraz Michała Kłobukowskiego, z których bardziej mi się podoba i bardziej sobie cenię ten pierwszy. Być może dlatego, że od niego kiedyś zacząłem moje pierwsze spotkanie z Lolitą. Poza tym Robert Stiller w pierwszym wydaniu Lolity wykonał ogromną pracę, ponieważ nie tylko ją przetłumaczył jednocześnie z dwóch języków, angielskiego i rosyjskiego, ale jeszcze opatrzył to wydanie posłowiem i przypisami.

Zacznijmy może od pytań czym jest Lolita oraz czy i dlaczego warto tę powieść czytać. Z pewnością Lolita nie jest książką pornograficzną. Jak zauważa Robert Stiller w swoim posłowiu, na groteskę zakrawa fakt, że jedno z największych arcydzieł literackich poprzedniego stulecia weszło do powszechnej świadomości jako pornografia. Czym zatem jest ta powieść? Otóż jest ona parodią i grą literacką z czytelnikiem.

Vladimir Nabokov

Parodia to ulubiony chwyt Nabokova i klucz do niemal całej jego prozy. Lolita to wiele parodii. Można tu znaleźć: pamiętnik i wyznania, autobiografię, powieść detektywistyczną, romans opętania, motyw sobowtóra, przewodnik po Ameryce, satyrę. Lolita ma także strukturę, sens i fakturę baśni, pomimo swojego realizmu. Również motyw sobowtóra nawiązuje nie tylko do baśni jako takiej, ale też do symbolu i metafory, do psychopatycznego rozdwojenia jaźni, do wielu tradycji literackich. Powieść może być także odczytana jako urojenia wariata lub sen, taka Alicja w Krainie Czarów dla dorosłych. Cała Lolita jest gęsto poprzetykana aluzjami i nawiązaniami do słynnego wiersza Annabel Lee Edgara Allana Poe, który należał do najulubieńszych pisarzy Nabokova. Spośród wielu innych najczęściej obecni w aluzjach to Merimee, Shakespeare i Joyce. Łącznie tekst Lolity odwołuje się do blisko 70 pisarzy. Czyni to z niej grę literacką, w której głęboka i rozległa znajomość autorów i dzieł klasyki literackiej jest nieodzownym warunkiem jej odbioru i jej właściwego rozumienia. Bardzo szczególną rolę odgrywa Lewis Carroll, słynny jako miłośnik nimfetek, choć tylko platoniczny oraz ich fotograf. Z pozostałych rzucają się podobno w oczy zwłaszcza Baudelaire, William Blake, Catullus, Chateaubriand, Arthur Conan Doyle, Flaubert, Gogol, John Keats, Maeterlinck, Proust, Rimbaud, markiz de Sade i Verlaine.

Lolita jest książką do wielokrotnego czytania. Kiedy czytamy ją pierwszy raz najbardziej interesują nas fabuła i postacie, intryga romansu, poszukiwań, śledztwa, pogoni. Wtedy wydaje się nam ta książka powieścią detektywistyczną o zabarwieniu erotycznym lub odwrotnie. Zawiera mnóstwo szczegółów, opisów, które z pozoru wydają się nam niepotrzebne. Ale głębsza satysfakcja z Lolity zaczyna się od drugiego czytania, ponieważ wtedy zaczynamy już tropić szczegóły i poszlaki, odczytywać zostawione przez Nabokova wskazówki, podejmujemy grę jaką autor prowadzi z czytelnikiem.

Co sądzicie o moim pomyśle napisania kilku tekstów na temat Lolity. Czy was to interesuje czy raczej nudzi?

Cytat pochodzi z: Lolita : powieść. Vladimir Nabokov, przełożył z angielskiego i rosyjskiego, przypisami i posłowiem opatrzył Robert Stiller, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1991,

Fantastyczne Latające Książki

2012-02-04T17:11:00.001+01:00

Na stronie serwisu poświęconego ksiązkom booklips.pl znalazłem wspaniały i wzruszający film. Zapraszam do obejrzenia „Fantastycznych Latających Książek Pana Morrisa Lessmore”, krótkometrażowej animacji, nominowanej do tegorocznego Oscara, którą Moonbot Studio w całości udostępniło w sieci. Więcej na temat filmu można przeczytać tutaj.

"O modlitwie. Listy do Malkolma" - C.S. Lewis

2012-02-03T15:41:00.000+01:00

"Jednym z powodów, dla których Bóg ustanowił modlitwę, mogło być zaświadczenie o tym, że bieg wydarzeń nie jest zarządzany jak państwo, ale tworzony jak dzieło sztuki, do którego każda istota wnosi swój wkład, a nawet (w modlitwie) świadomy wkład, i w którym każda istota jest jednocześnie środkiem i celem. Świat został stworzony trochę po to, żeby mogła zaistnieć modlitwa (...)"

Clive Staples Lewis znany jest wielkiej rzeszy czytelników przede wszystkim jako twórca "Opowieści z Narnii". Kto z nas nie czytał w dzieciństwie choćby jednej części z tego cyklu, często w nocy pod kołdrą i przy świetle latarki? Niemniej jednak, był on także, a może przede wszystkim, autorem licznych książek eseistycznych o tematyce religijnej. Jedną z nich jest "O modlitwie. Listy do Malkolma", ostatnia ukończona przez niego książka, a wydana drukiem już po jego śmierci.

Książka ma formę listów do przyjaciela. Została napisana pięknym, bezpośrednim i prostym językiem, nie pozbawionym ciepła i odrobiny specyficznego humoru, tak charakterystycznych dla stylu pisarskiego C.S. Lewisa. Czytając listy miałem właściwie wrażenie uczestniczenia w dyskusji czy też dialogu, za pomocą którego autor nawiązuje kontakt z każdym czytelnikiem i chrześcijaninem. Pomimo, że pierwotnym zamysłem Lewisa była, być może, pomoc w codziennym praktykowaniu wiary ludziom, tak jak on sam, nawróconym na chrześcijaństwo, to jego przemyślenia trafiają i przemawiają do każdego człowieka.

C.S.Lewis

"O modlitwie" to książka z "najwyższej półki" jeżeli chodzi o ładunek emocjonalny i intelektualny, dość trudna i wymagająca od czytelnika sporej koncentracji, którą należy czytać powoli, smakować po kawałeczku i delektować się nią. C.S. Lewis pisze bardzo obrazowo, stosuje liczne porównania, metafory, nawiązując i odnosząc się do wielu utworów literackich, Biblii i dzieł filozofów. Dzięki przypisom opracowanym przez tłumaczkę wszystko jest jasne i w pełni zrozumiałe nawet dla niezbyt literacko wyrobionego czytelnika. W kolejnych listach rozważane są różne aspekty modlitwy: modlitwa wspólnotowa, błagalna, uwielbienia, kontemplacji, do świętych, czy modlić się własnymi słowami czy może korzystać z gotowych modlitw, miejsce i czynniki psychiczne i fizyczne wpływające na jakość naszej modlitwy. C.S. Lewis omawia poszczególne zdania Modlitwy Pańskiej, zastanawia się nad relacjami Boga z człowiekiem, nad celem i sensem modlitw, analizuje Mękę Chrystusa i jego modlitwę w Getsemani, rozważa w sposób niemal liryczny zmartwychwstanie.

Co daje nam lektura "O modlitwie. Listy do Malkolma"? Muszę przyznać, że sięgałem po tę książkę z pewną obawą, nie wiedząc czego mogę się tak na prawdę spodziewać. Domyślałem się oczywiście, że nie będzie to nic w rodzaju "Opowieści z Narnii", ale nie rozczarowałem się. Dopisuję C.S. Lewisa do listy ulubionych pisarzy. "O modlitwie. Listy do Malkolma" to piękna i mądra książka. Zwróciła moją uwagę na te aspekty wiary, o których przestałem już dawno myśleć, uświadomiła mi jak bardzo liczy się każde słowo wypowiadanej modlitwy, pomogła wyjaśnić wiele nurtujących kwestii związanych z moją relacją z Bogiem, stać się lepszym chrześcijaninem i człowiekiem.

Polecam gorąco tę książkę każdemu chrześcijaninowi, bez względu na to jak głęboko wierzy i jakie są jego relacje z Bogiem, czy poszukuje odpowiedzi na stawiane sobie pytania czy też tylko potwierdzenia dla swoich przemyśleń.

Zaskoczony radością.

C.S.Lewis

Clive Staples Lewis urodził się 29 listopada 1898 roku w Belfaście, w Irlandii, jako syn prawnika, Alberta Jamesa Lewisa i córki anglikańskiego pastora Florence (Flory) Augusty Lewis z domu Hamilton. Miał starszego brata, Warrena Hamiltona Lewisa (Warniego). W wieku lat trzech, niedługo po tym, jak jego pies, Jacksie, zginął pod kołami samochodu, Lewis ogłosił, iż odtąd nazywa się Jacksie. Na początku nie reagował na żadne inne imię, jednak później zaakceptował imię Jack, którego używał do końca życia w gronie rodziny i przyjaciół. Pochodził z rodziny anglikańskiej, lecz później stał się ateistą. W wieku 19 lat brał udział w pierwszej wojnie światowej we Francji. To traumatyczne doświadczenie stało się między innymi przyczyną utraty wiary przez przyszłego pisarza. Po powrocie z wojny podjął studia na uniwersytecie oksfordzkim. Wykładowca Magdalen College na uniwersytecie oksfordzkim, później profesor literatury średniowiecznej i renesansowej na uniwersytecie w Cambridge. W Oksfordzie C.S. Lewis związał się z kręgiem Inklingów, do którego należeli też m.in. J. R. R. Tolkien, Charles Williams i Owen Barfield – nieformalną grupą, zajmującą się głównie dyskusjami o roli i kształcie literatury. Jej członkowie wspierali się wzajemnie w swoich literackich zamierzeniach, najbardziej głośny jest wzajemny wpływ Tolkiena i Lewisa. Pod wpływem tych dyskusji rozpoczął się też proces powrotu Lewisa do chrześcijaństwa i Kościoła anglikańskiego. Temu okresowi jego życia poświęcony jest "Zaskoczony radością" - autobiograficzna książka opisująca utratę wiary i nawrócenie. Problemy wiary, relacji człowieka do Boga, dobra i zła w świecie stały się jednym z głównych tematów jego pisarstwa. Po drugiej wojnie światowej Lewis stał się powszechnie szanowanym autorytetem w Kościele anglikańskim i wśród innych chrześcijan. Pisarz zmarł 22 listopada 1963 roku w Oxfordzie, zostawiając po sobie spuściznę, która obejmuje nie tylko twórczość literacką, ale także eseistyczną, autobiograficzną i krytyczną.

"O modlitwie. Listy do Malkolma" (Preyer: Letters to Malcolm), tłum. Magda Sobolewska, Posłowie napisała i przypisami opatrzyła Magda Sobolewska, Wydawnictwo Esprit, wydanie I, Kraków 2011, str.191,

Za książkę oraz możliwość napisania tej recenzji dziękuję wydawnictwu Esprit.

Recenzja ukazała się również na LubimyCzytać.pl

K jak kryminały.

2012-02-02T17:11:00.000+01:00

Lubię kryminały, szczególnie te, które oprócz rozwiązania zagadki kryminalnej,sensacji i dreszczyka emocji, oferują czytelnikowi jeszcze coś więcej, na przykład problemy społeczne jakiegoś kraju ( Henning Mankell), historię (kryminały retro Borysa Akunina czy Marka Krajewskiego), problemy natury psychologicznej. Wiele jest też"dziwnych kryminałów", które jedynie z pozoru tylko są kryminałami: "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego, "Jaskiniafilozofów" Jose Carlosa Somozy, "Którędy droga?" Iaina Pearsa, "Złodziejka" Sary Waters, "Śledztwo" i "Katar" Stanisława Lema, "Przygodaz owcą" Harukiego Murakamiego, "Kryptonim 'Pingwin'" Andrieja Kurkowa, "Miasto i miasto" Chiny Mieville'a, "KlubDumas" i "Szachownica flamandzka" Arturo Pereza-Reverte, "Trylogia nowojorska" PaulaAustera, "Przygoda fryzjera damskiego" Eduardo Mendozy, "Lolita" Nabokova, tak tak, czy "Imię róży" Umberto Eco i wiele wiele innych. Natomiast zupełnie nie interesująmnie kryminały gdzie fabuła opowiadana jest tylko dla samej fabuły, gdzie liczy się wyłącznie wartkaakcja, ilość trupów zwiększa się zgodnie z wzorem ciągu matematycznego, krwi jest tak dużo, że zalewa ona nie tylko ofiarę ale i czytelnika, nie mówiąc już o powieściach kryminalnych epatujących uprawianiem czarnej magiiczy jadłospisem dla wampirów. Myślę, że wielu z Was powie zaraz, że powieść kryminalną można przeczytać tylko raz. Zagadka została już rozwiązana, wiemy kto zabił, sprawiedliwość jest wymierzona. Wszystkie z przytoczonych przeze mnie książek da się natomiast z powodzeniem czytać wiele razy, bo nie są one wyłącznie kryminałami. I to jest niewątpliwie ich wielki plus, przynajmniej dla mnie, który lubi czytać książki wielokrotnie, nie są one dla mnie artykułem jednorazowego użytku. Zgadzam się tutaj z Jerzym Pilchem, który napisał w "Bezpowrotnie utraconej leworęczności": "Książek nie czyta się po to, aby je pamiętać. Książki czyta się po to, aby je zapominać, zapomina się je zaś po to, by móc znów je czytać". A co Wy myślicie o kryminałach? Czy je lubicie czytać, a jeżeli tak to dlaczego? Jaki jest Wasz ulubiony rodzaj kryminału? Może w tym momencie czytacie jakąś powieść kryminalną, podzielcie się nią ze mną, zarekomendujcie. A ja bardzo Wam polecam następujące pozycje:

"Którędy droga?" - Iain Pears. Anglia po latach burzliwej cromwellowskiej republiki powoli powraca do stanu sprzed rewolucji. Na tron angielski wstępuje Karol II Stuart. Jednakże Oksford, miasto w samym sercu Wielkiej Brytanii, wciąż stanowi intelektualną enklawę, miejsce ogromnych zawirowań naukowych, religijnych i politycznych. To właśnie tam, pośród murów obrośniętych bluszczem, ginie Robert Grove, profesor Nowego Kolegium. O morderstwo oskarżona zostaje młoda, uboga kobieta, Sarah Blundy, której los zgotuje szubienicę. Tajemniczą śmierć profesora relacjonują czterej bohaterowie: włoski medyk, syn zdrajcy Korony Brytyjskiej, specjalista od kryptografii oraz znany antykwariusz. Każda z opowiedzianych historii jest inna, lecz tylko jeden ze świadków ujawni niesamowitą prawdę.

"Jaskinia filozofów" - Jose Carlos Somoza. Starożytna Grecja, epoka platońska. Atenami wstrząsa seria tajemniczych morderstw. Ofiarami padają młodzi chłopcy, uczniowie Akademii Platońskiej. Śledztwo prowadzi Herakles Pontor. Taka jest treść książki, nad którą pracuje tłumacz. Ma do dyspozycji stary papirus z rozmaitymi uwagami pierwszego komentatora tekstu. Odkrywa coraz to dziwniejsze cechy tłumaczonej powieści, odkrywa w tekście zaskakujące zbieżności z własną egzystencją, odkrywa w nim wreszcie samego siebie. Intensywne poszukiwanie klucza do powieści, będące udziałem tłumacza, udzieli się czytelnikom. Platon i jego idee są pretekstem dla ciekawego eksperymentu literackiego.

"Złodziejka" - Sarah Waters. Wiktoriańska Anglia, 1862 rok. Susan, córka złodziejki i morderczyni, mieszka w Londynie w domu oszusta i pasera. Panna Maud - wykształcona młoda dama - wychowuje się w posiadłości wuja, miłośnika i kolekcjonera pornograficznych publikacji. Pewnego dnia losy obu dziewcząt się łączą... "Złodziejka" to świetna i zaskakująca historia utrzymana w duchu powieści Dickensa.

"Przygoda z owcą" - Haruki Murakami. Główny bohater, zwykły mieszkaniec zwykłego współczesnego miasta, żyje sobie spokojnie swoim zwykłym życiem. Jednak pewnego dnia przyjaciel przysyła mu tajemniczą fotografię, przedstawiającą owce na pastwisku. Jedna z owiec ma na grzbiecie gwiazdę. Od tego momentu życie bohatera przestaje być zwyczajne... Na scenie wydarzeń zjawia się Boss - szef potężnej organizacji kontrolującej media i reklamę. Rozkazuje bohaterowi odnaleźć owcę z gwiazdą na grzbiecie. Zaczyna się opowieść kryminalna obfitująca w różne niesamowite wątki. Bohater w towarzystwie swojej przyjaciółki wyposażonej w niezwykle zmysłowe uszy, posiadające właściwości paranormalne, przemierza Japonię, spotyka tajemniczego Sheep Mana - owcę.

"Miasto i miasto" - China Mieville. Gdy w ponurym, chylącym się ku upadkowi mieście Besźel położonym gdzieś na skraju Europy znaleziono ciało zamordowanej kobiety, wydawało się, że inspektora Tyadora Borlú z Brygady Najpoważniejszych Zbrodni czeka kolejna rutynowa sprawa. W miarę postępów śledztwa Borlú odkrywa jednak dowody wskazujące na spiski znacznie dziwniejsze i groźniejsze niż wszystko, co mógłby sobie wyobrazić. Wkrótce inspektorowi i bliskim mu ludziom zaczyna grozić niebezpieczeństwo. Borlú musi przekroczyć granicę niepodobną do żadnej innej i wyruszyć do jedynego miasta na Ziemi, które jest równie dziwne jak to, w którym mieszka...

Wisława Szymborska [1923 - 2012]

2012-02-01T23:10:00.000+01:00

1923 - 2012

Kot w pustym mieszkaniu

Umrzeć – tego nie robi się kotu.
Bo co ma począć kot
w pustym mieszkaniu.
Wdrapywać się na ściany.
Ocierać między meblami.
Nic niby tu nie zmienione,
a jednak pozamieniane.
Niby nie przesunięte,
a jednak porozsuwane.
I wieczorami lampa już nie świeci.

Słychać kroki na schodach,
ale to nie te.
Ręka, co kładzie rybę na talerzyk,
także nie ta, co kładła.

Coś się tu nie zaczyna
w swojej zwykłej porze.
Coś się tu nie odbywa
jak powinno.
Ktoś tutaj był i był,
a potem nagle zniknął
i uporczywie go nie ma.

Do wszystkich szaf się zajrzało.
Przez półki przebiegło.
Wcisnęło się pod dywan i sprawdziło.
Nawet złamało zakaz
i rozrzuciło papiery.
Co więcej jest do zrobienia.
Spać i czekać.

Niech no on tylko wróci,
niech no się pokaże.
Już on się dowie,
że tak z kotem nie można.
Będzie się szło w jego stronę
jakby się wcale nie chciało,
pomalutku,
na bardzo obrażonych łapach.
I żadnych skoków pisków na początek.

"Obietnica poranka" - Romain Gary

2012-01-29T14:48:00.002+01:00

Romain Gary

„Miłość macierzyńska to obietnica, którą życie daje u progu i której nie dotrzymuje nigdy. I z tym niedosytem pozostać trzeba do końca życia. (...) O pierwszym przebłysku świtu przeprowadziło się gruntowne studia nad miłością i dokumentację nosi się ze sobą. Wszędzie, dokąd pójdziemy, nosimy w sobie truciznę porównań i czas mija na oczekiwaniu tego, co już kiedyś otrzymaliśmy.”[s.42-43]


W młodości

Trzy miasta: Wilno, Warszawa i Nicea, dwa kraje: Polska i Francja i jeden człowiek: Romain Gary (właśc. Roman Kacew). Miał bardzo ciekawe i barwne życie. Tym co przeżył można by obdzielić kilku ludzi. Ale to nie jest opowieść o nim, a przynajmniej nie tylko. "Obietnica poranka" to jedna z najbardziej wzruszających i pięknych książek poświęconych matce jakie kiedykolwiek zostały napisane. Była kobietą wielkiego serca i niezwykłych przymiotów charakteru, chociaż nie pozbawioną wad i śmiesznostek, zdecydowaną zrobić wszystko aby osiągnąć cel jaki sobie postawiła w życiu. Jej syn będzie kiedyś wielkim bohaterem, generałem, wspaniałym francuskim pisarzem i ambasadorem Francji. Dla niego ona była wszystkim co miał, jego największym skarbem ale też i przekleństwem. Przez całe swoje życie będzie się starał sprostać jej marzeniom, zrealizować plany jakie przed nim nakreśliła, zdążyć przed jej śmiercią, aby zobaczyła, że życie, które mu poświęciła nie poszło na marne.

"Nie słyszałem już śmiechu, nie widziałem ironicznych spojrzeń, obejmowałem jej ramiona i myślałem o wszystkich bitwach, jakie dla niej stoczę, o obietnicy, jaką sobie złożyłem o świcie mojego życia, że otrzyma ode mnie sprawiedliwą nagrodę, że nadam sens jej poświęceniu i że powrócę kiedyś do domu po zwycięskiej walce o władzę nad światem z tymi, których siłę i okrucieństwo uczyłem się poznawać od pierwszych dni." [s.15]

Romain Gary w 1940

I tak też się dzieje. Romain Gary zostaje bohaterem Wolnej Francji podczas II Wojny Światowej, odznaczonym największym francuskim odznaczeniem krzyżem wyzwolenia, pisarzem dwukrotnie zdobywającym Nagrodę Goncourtów za swe powieści i wreszcie francuskim konsulem generalnym w Kalifornii. Przede wszystkim jednak dzięki staraniom i poświęceniu matki staje się prawdziwym mężczyzną i dobrym człowiekiem, kochającym zwierzęta, walczącym ze wszystkimi bożkami współczesnego świata, głupotą, małością, przesądami, pogardą, nienawiścią, zakłamaniem, uprzedzeniami, o których to często opowiadała mu w dzieciństwie, zawsze dotrzymującym raz danego słowa i spełniającym swoje obietnice.

"- Przyrzeknij mi, że im powiesz: 'Na Wielkiej Pohulance, w Wilnie, pod numerem 16 mieszkał niejaki pan Piekielny'... " [s.67]

A wszystko to dzieje się za sprawą optymizmu i wiary jaką mu przekazała: że wszystko będzie dobrze, że Bóg jest artystą, a życie sztuką i że nie pozwoli na jakiś bezsensowne zakończenie, bo sztuka nie może się źle skończyć lecz tylko zgodnie ze swoimi regułami. Kilka razy od śmierci ratuje go opatrzność lub jeśli ktoś woli przypadek. Cokolwiek to było potwierdzało tylko jej teorię. Matka i syn mają też swoje małe przyjemności. Największym ich przysmakiem są ogórki, ale nie zwykłe marynaty, tylko prawdziwe kiszone ogórki "a la ruse". Towarzyszą im wszędzie, w Wilnie, w Warszawie a nawet w Nicei, są ich dobrymi przyjaciółmi. "Obietnica poranka" to także hołd złożony Francji i Francuzom, z wszystkimi ich wadami i słabościami jak też i wieloma wspaniałymi cechami.

Romain Gary z matką

"Wierzyłem mocno, że w literaturze, zarówno jak w życiu, kształtować można świat wedle swego natchnienia i przywrócić go właściwemu powołaniu - tworzeniu dzieł rozsądnie pomyślanych i dobrze wykonanych. Wierzyłem w piękno - więc wierzyłem w sprawiedliwość. Talent mojej matki domagał się ode mnie, bym złożył jej u stóp to wielkie dzieło sztuki i życia, o którym tak dla mnie marzyła, w które tak namiętnie wierzyła i któremu tyle poświeciła trudu. Wydawało mi się niemożliwe, by życie miało jej odmówić tego słusznego zadośćuczynienia; wydawało mi się rzeczą nie do pomyślenia, by życie do tego stopnia mogło rozmijać się ze sztuką. Jej naiwność, fantazja i wiara w cuda - które kazały jej w dziecku zagubionym gdzieś na kresach Polski widzieć przyszłego znakomitego francuskiego pisarza i ambasadora Francji - żyły we mnie wciąż jeszcze, jak trwają w nas piękne i dobrze opowiedziane bajki. Życie było dla mnie nadal jedynie swoistym gatunkiem literackim." [s.408]

Romain Gary potrafił pięknie pisać o uczuciach, z delikatnością, ciepłem i subtelną ironią, które są tak charakterystyczna dla jego stylu pisarskiego. Czytając jego książkę czujemy do niego wyraźną sympatię i nawiązuje się między nim a czytelnikiem nić porozumienia, chcielibyśmy się z nim zaprzyjaźnić. "Obietnica poranka" kończy się słowami "Przeżyłem życie...". Można by to zdanie z łatwością dokończyć słowami "dobrze i uczciwie". Polecam każdemu tę książkę. Naprawdę warto ją przeczytać. Autor i jego dzieło są już myślę trochę zapomniani. A szkoda, bo to bardzo dobra książka. Czytając ją, co chwilę uśmiechałem się do siebie lub parkałem śmiechem, a kilka razy "zaszkliły' mi się oczy.

"Instynktownie, bez żadnego uchwytnego literackiego wpływu, odkryłem wartość humoru, tego praktycznego i przynoszącego pełne zadowolenie sposobu unieszkodliwiania rzeczywistości właśnie w chwili, kiedy zamierza spaść nam na glowę. W ciągu całej mojej życiowej drogi humor był mi dobrym towarzyszem; zawdzięczam mu jedyne chwile prawdziwego triumfu nad przeciwnikiem.(...) Humor jest świadectwem godności człowieka, jego wyższości nad własnym losem." [s.194-195]

"Obietnica poranka" (La promesse de l'aube), Romain Gary, tłum. Jerzy Pański, Czytelnik, 1991, str.458.

P jak pierwsze zdanie książki

2012-01-24T14:19:00.002+01:00

Czy pierwsze zdanie książki jest ważne? Czy można oceniać powieść już po jej pierwszym zdaniu? Dla Jerzego Pilcha pierwsze zdanie jest kluczowe. Według niego po tym można poznać talent pisarza oraz czy książka jest dobra. Z pewnością napisanie świetnego pierwszego zdania w powieści jest niezwykle trudne. Jeden z bohaterów „Dżumy” niemal całe życie poświecił na udoskonalanie pierwszych zdań książki, którą pragnął napisać. Każdy kto czyta książki zna co najmniej kilka takich zdań. Czasami są one długie i rozbudowane, jak gdyby pisarz chciał czytelnika od razu w pierwszym zdaniu zapoznać ze wszystkimi problemami bohatera lub tłem historycznym. Innym znowu razem otwierające zdanie jest krótkie i poraża prostotą. Bardzo często autor chce już na początku powiedzieć o czym będzie jego książka lub jaki będzie jej charakter. Często genialne jest nie tylko pierwsze zdanie ale cały początek książki. Bardzo rzadko, ale niemniej zdarza się, że pisarz zaczyna książkę dialogiem.

A oto mój subiektywny wybór znakomitych początków znanych i wybitnych powieści:

"Ktoś musiał zrobić doniesienie na Józefa K., bo mimo że nic złego nie popełnił, został pewnego ranka po prostu aresztowany” - Franz Kafka, „Proces”

"Lolito, światło mego życia, płomieniu mych lędźwi” - Vladimir Nabokov, „Lolita”

"Kiedy zachodziło właśnie gorące wiosenne słońce, na Patriarszych Prudach zjawiło się dwu obywateli” - Michaił Bułhakow, „Mistrz i Małgorzata”

"To co teraz, ha?" - Anthony Burgess, "Mechaniczna pomarańcza"

"Słuchajcie, co wam teraz powiem" - Bohumil Hrabal, "Obsługiwałem angielskiego króla"

"Urodziłem się w Bombaju...dawno, dawno temu." - Salman Rushdie, "Dzieci północy"

"Ogary poszły w las” - Stefan Żeromski, „Popioły”

"Był starym człowiekiem, który łowił ryby w Golfstromie pływając samotnie łodzią i oto już od osiemdziesięciu czterech dni nie schwytał ani jednej” - Ernest Hemingway, „Stary człowiek i morze”

"Wiele lat później, stojąc naprzeciw plutonu egzekucyjnego, pułkownik Aureliano Buendía miał przypomnieć sobie to dalekie popołudnie, kiedy ojciec zabrał go z sobą do obozu Cyganów, żeby mu pokazać lód” - Gabriel Garcia Marquez, „Sto lat samotności”

"Był jasny, zimny dzień kwietniowy i zegary biły trzynastą” - George Orwell, „Rok 1984"

"Rok 1647 było to dziwny rok, w którym rozmaite znaki na niebie i ziemi zwiastowały jakoweś klęski i nadzwyczajne zdarzenia” ("Ogniem i mieczem").

"Wszystkie szczęśliwe rodziny są do siebie podobne, każda nieszczęśliwa rodzina jest nieszczęśliwa po swojemu." - Lew Tołstoj, "Anna Karenina"

"Miałam farmę w Afryce...” - Karen Blixen, "Pożegnanie z Afryką"

"Brakowało mu cala, może dwóch, do sześciu stóp wzrostu; był potężnej budowy i kiedy szedł wprost na kogoś, z lekko pochylonymi plecami, z głową podaną do przodu, patrząc spode łba - sprawiał wrażenie szarżującego byka" - Joseph Conrad, "Lord Jim"

"To było nieuniknione: zapach gorzkich migdałów przypominał mu zawsze los trudnych miłości” - Gabriel Garcia Marquez, „Miłość w czasach zarazy”

"Imię moje: Izmael” - Herman Melville, „Moby Dick”

"- Ty, Ptasiek, co się zgrywasz" - William Wharton, "Ptasiek"

"- A to nam zabili Ferdynanda - rzekła posługaczka do pana Szwejka, który opuściwszy przed laty służbę w wojsku, gdy ostatecznie przez lekarską komisję wojskową uznany został za idiotę, utrzymywał się z handlu psami, pokracznymi, nierasowymi kundlami, których rodowody fałszował." - Jaroslav Haszek, "Przygody dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej"

I najlepsze drugie zdanie powieści jakie znam:

"Ilekroć przyjdzie ci ochota kogoś skrytykować - powiedział - pamiętaj, że nie wszyscy na tym świecie pojawili się tak zasobni w przymioty jak ty." - Francis Scott Fitzgerald, "Wielki Gatsby"

Według mnie dobre pierwsze zdanie nie jest jednoznaczne z dobrą książką, ale na pewno jej nie zaszkodzi. Niemniej jednak środek i zakończenie też jest ważne. Co na ten temat sądzicie? Czy pierwsze zdanie jest dla Was ważne i na przykład rezygnujecie z dalszej lektury jeżeli okaże się niezbyt udane? Początek jakiej powieści zapadł Wam najbardziej w pamięć? Która powieść zaczyna się w najlepszy z możliwych sposób? Jakie jest pierwsze zdanie powieści, którą obecnie czytacie? Podzielcie się ze mną.

Bogowie i bożki dzisiejszego świata - Romain Gary

2012-01-22T10:25:00.002+01:00

Romain Gary w 1975

"Więc najpierw Totoche, bóg głupoty, z czerwonym tyłkiem małpy, z głową jaskiniowego intelektualisty, ze swoim niepohamowanym zamiłowaniem do abstrakcji; w roku 1940 był ulubieńcem i ideologiem Niemców; dziś coraz częściej szuka schronienia w czystej wiedzy i nieraz można go dostrzec, jak spoziera spoza ramienia naszych uczonych; po każdym wybuchu nuklearnym jego cień trochę wyżej wznosi się nad ziemią; lubuje się zwłaszcza w podstępnym nadawaniu głupocie zewnętrznych kształtów genialności i w werbowaniu największych prominentów, by tym skuteczniej doprowadzić nas do zagłady.

Dalej następuje Plugawiec, bóg prawd absolutnych, niby janczar stojący na stercie trupów, ze szpicrutą w ręku, z czapką nasuniętą na oczy, szczerzący zęby w uśmiechu. To nasz najdawniejszy Pan i władca; tak długo już kieruje naszymi losami, że porósł w bogactwa i szacunek; ilekroć zabija, torturuje lub prześladuje w imię prawd absolutnych - religijnych, moralnych czy politycznych - połowa ludzkości liże jego buty w rozczuleniu; bawi go to niezmiernie, ponieważ wie doskonale, że prawdy absolutne nie istnieją, że są jedynie środkiem służącym do utrzymania nas w niewoli, i nawet w tej chwili, w opalowym powietrzu Big Sur, echo jego triumfalnego śmiechu dobiega do mnie z daleka, ponad szczekanie fok i krzyk kormoranów i nawet głos mego brata Oceanu nie potrafi go zagłuszyć.

I jest jeszcze Filoche, bóg małości, przesądów, pogardy, nienawiści; wychylony ze swej budki portiera, przy wejściu do zamieszkanego świata, wykrzykuje: "Wstrętny Amerykanin, wstrętny Arab, wstrętny Żyd, wstrętny Rosjanin, wstrętny Chińczyk, wstrętny Murzyn!"; to znakomity organizator ruchów masowych, wojen linchów, prześladowań, zręczny dialektyk, wielki inkwizytor i amator wypraw krzyżowych; mimo owrzodzonego łba, czaszki hieny i małych powykręcanych nóżek to jeden z bożków najpotężniejszych i budzących największy posłuch; znaleźć go można wszędzie, to jeden z najgorliwszych stróżów naszej ziemi, walczący z nami o władzę nad nią z największą przebiegłością i zręcznością.

Są jeszcze inne bożki, bardziej tajemnicze i podejrzane, bardziej podstępne i zamaskowane, które trudno zidentyfikować; liczne są ich kohorty i wielu mają wśród nas zaufanych wspólników." [str.16-18]

"Obietnica poranka" Romain Gary, tłum. Jerzy Pański, Czytelnik, 1991, wyd.III, str. 467.

"Droga" - Cormac McCarthy

2012-01-18T11:58:00.000+01:00

Cormac McCarthy napisał bardzo smutną i poruszającą książkę. Niezmiernie trudno jest mi o niej pisać. Po kilku latach przeczytałem ją ponownie i muszę stwierdzić z niejakim zdziwieniem, że nadal wywiera ogromne wrażenie i działa na mnie emocjonalnie uderzając w jakieś głęboko skrywane struny.

Z pozoru banalna, osadzona w przyszłości post-apokaliptyczna wizja jakich setki, jeżeli nie tysiące, stworzyli do tej pory autorzy prozy science-fiction. Świat zniszczony po bliżej nieokreślonym konflikcie zbrojnym, być może wojnie światowej. Niemal wszystko pokrywa wszechobecny popiół. Promienie słoneczne nie docierają do powierzchni ziemi, powodując ochłodzenie klimatu oraz brak wegetacji roślinnej. Nie ma zwierząt i ptaków. Po tej spustoszonej krainie przemieszczają się nieliczni ocaleli ludzie. Walcząc o przetrwanie wykorzystują wszelkie przydatne pozostałości po świecie, którego już nie ma. Ludzie lub być może już zwierzęta, bestie w ludzkiej skórze, zabijające się wzajemnie i żywiące ludzkim ciałem. A w środku tego piekła ojciec i kilkuletni syn, wędrują razem na południe aby przeżyć nadchodzącą zimę. Niestety już od pierwszych stron domyślamy się, że na końcu drogi nie może być szczęśliwego zakończenia. Pomimo tej ponurej wizji, mamy tutaj do czynienia z wyjątkowo piękną, mądrą i, co może wydać się zaskakujące, bardzo ciepłą książką. Zawarta w niej mądrość daje nam słowa otuchy i przypomina w jakim świecie żyjemy i co moglibyśmy, mimo wszystkich jego wad, stracić.

Autor stawia ważne pytania, na które musimy sobie sami odpowiedzieć. Wielu z Was, tak jak i ja, nie doświadczyło w swoim życiu wojny. Znamy ją tylko z książek, opowieści i filmów. Możemy jedynie próbować sobie wyobrażać wszystkie możliwe okropieństwa jakie niesie ze sobą. Nie wiemy jak zachowalibyśmy się w, podobnej jak pokazana w książce, ekstremalnej sytuacji. W zależności od doświadczenia życiowego każdy będzie czytał i odczuwał inaczej. Ja osobiście nie mogłem czytać ponownie ostatnich, bardzo wzruszających i smutnych, choć może trochę jednak napawających otuchą, stron książki opisujących pożegnanie ojca z synem.

"(...) Podniósł się, gdy chłopiec jeszcze spał, włożył buty i okutany w koc ruszył między drzewa. Zszedł w wąwóz krasowy - tam ukucnął i długo kaszlał. A potem ukląkł w popiele. Podniósł twarz do jaśniejącego dnia. Jesteś tam?, wyszeptał. Czy wreszcie cię zobaczę? Czy masz szyję, żebym mógł cię udusić? Czy masz serce? Bądź przeklęty na wieki, czy masz duszę? O Boże, szeptał, o Boże." [s.15]

Książka napisana jest pięknym, prostym, chwilami nieomal poetyckim, językiem. Dzięki bardzo krótkim zdaniom oraz prostym dialogom tekst niesie wyjątkowo głębokie znaczenia i bardziej do nas przemawia. Wielokrotnie pojawiają się takie same frazy i zdania. Często padają słowa "umrzeć" i "śmierć". Chłopiec jak mantrę powtarza "Bo my jesteśmy dobrymi ludźmi", "Bo my niesiemy ogień", szukając w ten sposób bezpieczeństwa, jakiejś wiary, czegoś na czym można się oprzeć w tym nienormalnym i strasznym świecie.

Cormac McCarthy

Cormac McCarthy otrzymał za "Drogę" w 2007 roku Nagrodę Pulitzera oraz najstarszą angielską nagrodę literacką w dziedzinie fikcji The Tait Black Memorial Prize. Na podstawie powieści został nakręcony film. Nie widziałem go jeszcze ponieważ nie chciałem sobie popsuć wrażeń jakie pozostawiła lektura. Książkę jednak odbiera się zupełnie inaczej, tworząc sobie wyobrażony świat w głowie, podczas gdy film narzuca nam gotowe obrazy wymyślone przez reżysera, ograniczając w ten sposób pole działania naszej wyobraźni.

"Droga" to jedyna jak dotąd przeczytana przeze mnie powieść Cormaca McCarthy'ego. Mam jednak zamiar kontynuować przygodę z jego twórczością. Jest on uważany obecnie za jednego z czterech - obok Thomasa Pynchona, Dona DeLillo i Philipa Rotha - najlepszych współczesnych pisarzy amerykańskich i następcę Faulknera.

"(...) Mogę cię o coś spytać?
Tak, oczywiście.
Umrzemy?
Kiedyś tak. ale nie teraz.
Idziemy na południe?
Tak.
Więc będzie nam ciepło.
Tak.
Dobrze.
Co dobrze?
Nic, po prostu dobrze.
Śpij już.
Dobrze.
Zdmuchnę lampę, dobrze?
Tak. Dobrze.
A potem w ciemności: Mogę o coś spytać?
Tak. Oczywiście, że możesz.
Co byś zrobił, gdybym umarł?
Gdybyś umarł, to też chciałbym umrzeć.
Żebyśmy byli razem?
Tak. Żebyśmy byli razem.
Dobrze." [s.13]

"Droga" (The Road) Cormac McCarthy, przełożył Robert Sudół, Wydawnictwo Literackie, 2008, 267str.,

Odkryłem książkę... (2)

2012-01-12T11:31:00.001+01:00

Dzisiaj jak co tydzień kolejny zestaw, według mnie, bardzo interesujących pozycji książkowych. W ostatnim czasie zainteresowały mnie następujące książki:

"The Manual of Detection" - Jedediah Berry. Reminiscent of imaginative fiction from Jorge Luis Borges to Jasper Fforde yet dazzlingly original, The Manual of Detection marks the debut of a prodigious young talent. Charles Unwin toils as a clerk at a huge, imperious detective agency located in an unnamed city always slick with rain. When Travis Sivart, the agency’s most illustrious detective, goes missing, Unwin is suddenly promoted and must embark on an utterly bizarre quest for the missing investigator that leads him into the darkest corners of his soaking, somnolent city. What ensues is a noir fantasy of exquisite craftsmanship, as taut as it is mind-blowing, drawing readers into a dream world that will change what they think about how they think.

Recenzję tej książki można przeczytać tutaj.

"Shakespeare. Stwarzanie świata" - Stephen Greenblatt. Młody człowiek z małego, prowincjonalnego miasteczka, bez pieniędzy, wpływowych krewnych i uniwersyteckiego wykształcenia. zjawia się pod koniec lat osiemdziesiątych XVI wieku w Londynie i w zadziwiająco krótkim czasie zostaje najwybitniejszym dramaturgiem nie tylko swojej epoki, ale wszech czasów. To William Shakespeare. Jak to się dzieje, że jego dramaty wciąż lśnią pełnym blaskiem, nadal wzruszają i bawią? Jak zrozumieć fenomen twórcy, o którym historia mówi tak niewiele? Tę lukę wypełnia biografia Stephena Greenblatta. Shakespeare. Stwarzanie świata to opowieść o przewrotach religijnych i politycznych intrygach, o wiejskich jarmarkach i publicznych egzekucjach, o dworze i teatrze, o męczennikach i odszczepieńcach, o czarach i magii, o życiu i śmierci, krótko mówiąc, o Williamie Shakespearze i jego czasach. Biografia pozwala zrozumieć, jak Shakespeare stał się Shakespeare'em.

"Pokój" - Emma Donoghue. Opowiedziana głosem małego chłopca ciepła i wzruszająca powieść nominowana do prestiżowej nagrody Bookera, obsypana pochwałami przez wszystkie liczące się tytuły prasowe nie tylko w Stanach Zjednoczonych! Dla pięcioletniego Jacka Pokój jest całym światem. To tu się urodził, to tu bawi się i uczy ze swoją mamą. Na noc mama układa go do snu bezpiecznie w szafie na wypadek, gdyby przyszedł Stary Nick. Dla Jacka Pokój jest domem, dla jego Mamy więzieniem, w którym została zamknięta przed siedmioma laty. Dzięki ogromnej determinacji, pomysłowości i bezgranicznej matczynej miłości udało jej się stworzyć dla synka namiastkę normalności. Niestety ciekawość chłopca rośnie z wiekiem i Mama zdaje sobie sprawę, że Pokój nie wystarczy mu na długo... Pokój, książka opowiedziana oryginalnym, pociesznym i wzruszającym głosem Jacka, to porywająca historia o matce i synu oraz ich miłości pozwalającej przetrwać to, czego przetrwać niepodobna.

"Błąd komisarza Palmu" - Mika Waltari. Klasyka skandynawskiego kryminału Po rozwiązaniu zagadki zabójstwa pani Skrof komisarz Palmu staje przed kolejną tajemniczą sprawą. W dziwnych okolicznościach, po wydanym przez siebie przyjęciu, zostaje znaleziony martwy Brunon Rygseck - milioner i playboy z Helsinek. Pozornie nic nie wskazuje na to, że mogło dojść do morderstwa, ale zeznania kamerdynera ofiary utwierdzają w przekonaniu Palmu, że milionera jednak ktoś zabił. Śledztwo zostaje zamknięte, lecz po równie zagadkowej śmierci krewnego Brunona komisarz znowu wkracza do akcji, trzymając czytelnika w napięciu do ostatnich stron.

Recenzję tej książki można przeczytać tutaj.

"Miłośnica" - Maria Nurowska. Polska, rok 1982. Znany pisarz zwraca się do młodej dziennikarki, która popadła w niełaskę władz z prośbą o zebranie dokumentacji na temat hrabiny Krystyny Skarbek, arystokratki pochodzenia żydowskiego. Początkowo jest to dla dziennikarki tylko praca, rychło jednak "śledztwo", które prowadzi, wciąga ją, a wyłaniający się z niego obraz kobiety zaczyna fascynować. Bo też historia, którą poznaje, jest naprawdę niezwykła. Tajna agentka polskiej armii podziemnej, potem także brytyjskiego wywiadu, piękna Krystyna, podczas wojny posługująca się pseudonimem Christine Granville, wywiera wpływ na każdego, kto się z nią zetknie. Kolekcjonuje kochanków i bohaterskie czyny, nie przejawia za grosz ostrożności, rozkosz i śmierć dzieli w jej życiu ledwie dostrzegalna granica. Wokół historycznej postaci Krystyny Skarbek Maria Nurowska zbudowała barwną i wielowątkową opowieść o kobiecie zmagającej się z okrutnym losem, pełnej sprzeczności, do końca nieodgadnionej.

"Zabójcy bażantów" - Jussi Adler-Olsen. Departament Q to specjalna jednostka policji w Kopenhadze, utworzona z przyczyn politycznych; jej zadaniem jest rozwiązywanie spraw szczególnej wagi, które zostały zamknięte z braku poszlak. Pierwsze śledztwo, opisane w powieści Kobieta w klatce, zakończyło się sukcesem. Drugi tom serii o Departamencie Q, Zabójcy bażantów, bierze pod lupę zbrodnie i okrucieństwa popełniane przez członków elit społecznych. Do rozwiązania jest sprawa stara i pozornie zamknięta ? winny brutalnego zabójstwa nastoletniego rodzeństwa sprzed 20 lat przed paroma laty sam przyznał się do winy i trafił za kratki. Ktoś jednak ciągle podrzuca na biurko szefa Departamentu Q, Carla Morcka, dowody świadczące o zatuszowaniu udziału w zbrodni dzieci prominentów. Gdy Carl postanawia odważnie ujawnić prawdę, nie tylko zostaje zawieszony w pracy, ale też ktoś zaczyna mu grozić. Poza rozwiązaniem sprawy, będzie musiał stawić czoła mafijnym strukturom w polityce i policji.

Recenzję tej książki można przeczytać tutaj:

Księgarnia w nocy.

2012-01-11T12:42:00.002+01:00

Nie mogłem się oprzeć i przedstawiam filmik wideo jaki znalazłem na jednym z blogów. Bawcie się dobrze! A szczegóły znajdziecie tutaj.

Dzisiaj czytam...(2)

2012-01-11T10:21:00.002+01:00

Moje czytanie w tym roku nabiera tempa. Wychodzi na to, że w najbliższych dniach będę czytał kilka książek jednocześnie, co już mi się oczywiście zdarzało. Nie wiem tylko jak znaleźć czas na napisanie czegoś o przeczytanych już książkach. A do tego jeszcze wpadłem w nałóg codziennego, czasami conocnego, czytania blogów literackich, czyli inaczej poświęconych książkom. A ponieważ jest ich naprawdę dużo, tych które lubię, to zaczyna mi brakować czasu. Może ktoś kiedyś wynajdzie sposób lub przyrząd, który pozwoli rozciągnąć trochę dobę, tak aby miała przynajmniej 48 godzin. Na razie jest to niemożliwe i będę musiał z czegoś zrezygnować. Albo, albo.

W tym tygodniu skończyłem czytać "Śniadanie u Tiffany'ego" Trumana Capote'a. Teraz czytam "Ziarno prawdy" Zygmunta Miłoszewskiego, ponownie "Drogę" Cormaca McCarthego oraz "Jeżeli zimową nocą podróżny" Italo Calvino. Tę ostatnią ksiązkę również czytam kolejny już raz, obecnie aby wziąć udział w dyskusji jej poświęconej w Klubie Czytelniczym na blogu Czytanki Anki u Ani, jaka zacznie się 27 stycznia. Kiedy uporam się już z całym tym stosikiem zamierzam zabrać się za lekturę "Obietnicy poranka" Romain'a Gary. Książki w dużym stopniu autobiograficznej, a zarazem jednej z piękniejszych opowieści o matce i synowskiej miłości, nie pozbawionej sporej dawki humoru. Być może w dalszej kolejności zabiorę się za biografię "Elżbieta II. Ostatnie królowa" Marca Roche'a. Początkowo czytanie biografii angielskiej królowej wydało mi się nudnym zajęciem. Spodziewałem się dużej liczby faktów, polityki lub czegoś z pierwszych stron tabloidów. Przejrzałem jednak trochę tę książkę i okazało się, że mam do czynienia z bardzo ciekawie napisaną biografią. A zatem do dzieła, pisarze do piór a czytelnicy do książek!

Ciekawy cytat (2)

2012-01-10T10:31:00.002+01:00

Leopold Tyrmand

"Czy zatem jestem egzystencjalistą? Zgodność stanów psychicznych z filozofią to podejrzana poszlaka, fastrygowanie światopoglądu z doktryną kończy się najczęściej fanatyzmem, czego bardzo nie lubię. Z natury jestem optymistą, a także ze świadomego rozeznania i wyboru, albowiem optymizm jest trudniejszy. Nie sztuka jest być pesymistą, uniwersalność gówna jest rzeczą najłatwiejszą do zauważenia, prawdziwym honorem jest umieć zaprzeczyć wszechpotężnemu doświadczeniu. Lecz w tej obłędnej panoramie, jakby zaprojektowanej przez imbecyla, któremu wytłumaczono indeterminizm, ciągle natknąć się można na ciepłe letnie przedpołudnia w pachnącej trawie, na długie pływanie z głową w zielonej wodzie, nawet na koleżeństwo, nawet na precyzję wniosku, nawet na rozrzewniającą ironię, nawet na lojalność uczuć, nawet na olśniewającą wątpliwość. Czyli na urodę życia." [s.42]

"Dziennik 1954" Leopold Tyrmand, pierwsze krajowe wydanie (oficjalne), Res Publica, 1989.

"Śniadanie u Tiffany'ego" - Truman Capote

2012-01-07T19:38:00.004+01:00

"Zawsze w ciemnych okularach, zawsze zadbana, zawsze gustownie ubrana w granaty i popiele, których konsekwentna prostota i brak ozdobników sprawiały, że ona sama wprost promieniała. Można ją było wziąć za modelkę, może młodą aktorkę, choć sądząc z jej rozkładu dnia, nie miała czasu ani na jedno ani na drugie." [s.14]

"Śniadanie u Tiffany'ego" Trumana Capote'a to niewielka objętościowo powieść, właściwie nowela, opublikowana w 1958 roku. Trzy lata później książkę przeniósł na ekran Blake Edwards, co w dużej mierze przyczyniło się do jej ogromnej popularności i trafienia na listy bestsellerów. Główną rolę w filmie zagrała przyjaciółka pisarza Audrey Hepburn (początkowo Capote chciał żeby była to Marilyn Monroe). Z filmu pochodzi słynna i nagrodzona Oskarem piosenka "Moon River" Henry'ego Manciniego. Pomimo niewielkiej liczby stron, tylko 86, autorowi znakomicie udało się przedstawić barwne życie Nowego Yorku, Amerykę lat 40-tych z jej problemami i kolorytem oraz stworzyć całą galerię wspaniałych postaci, z których Holly Golightly na długo zostaje w pamięci każdego czytelnika. Już samo brzmienie jej nazwiska sprawia, że poprawia nam się humor i widzimy w wyobraźni młodą, szczupłą i wesołą dziewczynę o jasnym spojrzeniu wielobarwnych (niebiesko-zielono-brązowych) oczu, z jaką chętnie chcielibyśmy się zaprzyjaźnić.

"To zabrzmi strasznie drętwo, ale dobre rzeczy zdarzają ci się tylko jeśli sam jesteś dobry. Dobry? Może raczej uczciwy. Nie żeby zaraz przestrzegać prawa - dla rozrywki obrabowałabym grobowiec i ukradła monety z oczu nieboszczyka - chodzi o uczciwość wobec siebie. Rób co chcesz, bylebyś nie został tchórzem, kłamcą, emocjonalnym oszustem, dziwką: wolałabym mieć raka niż nieszczere serce." [s.65]

Jaka tak naprawdę była Holly Golightly? Dowiadujemy się tego stopniowo. Przedstawia nam ją pisarz-narrator, jej sąsiad i przyjaciel. Zrazu może się wydawać, iż jest to jeszcze jedna historia o młodej Amerykance wiodącej hulaszcze życie w Nowym Yorku, łamiącej serca wielu mężczyznom, wodzącej ich za nos playgirl, polującej na męża milionera. Postać ta ma w sobie z pozoru wiele sprzeczności: jest cyniczna a zarazem romantyczna aż do bólu, raz wydaje się rozkapryszonym dzieckiem by za chwilę zachowywać się bardzo dorośle. Mimo to jest bardzo sympatyczna i lubimy ją od pierwszych stron książki. Wszystkie sprzeczności w jej zachowaniu wynikają z dwóch rzeczy. Z lęku przed prozą dorosłego życia, ułożoną i spokojną egzystencją i stabilizacją. Manifestuje to poprzez dopisek "w podróży" na swojej wizytówce. Ale jednocześnie szuka poczucia bezpieczeństwa, które symbolizuje jej marzenie o zjedzeniu śniadania w sklepie u Tiffany'ego, największego jubilera na świecie. Przez całą opowieść dziewczyna szuka miejsca dla siebie. Powieść kończy się niedopowiedzeniem. Holly ucieka przed wymiarem sprawiedliwości. Nie wiemy czy żyje, gdzie jest i co się z nią dzieje. Możemy jedynie się domyślać i mieć nadzieję, że znalazła wreszcie swoje miejsce w świecie.

"Wreszcie odkryłam, co mi najbardziej pomaga: muszę wsiąść do taksówki i pojechać do Tiffany'ego. Tam od razu się uspokajam, to takie ciche i dostojne miejsce. U Tiffany'ego nic ci nie grozi, nie ze strony tych uprzejmych sprzedawców w eleganckich garniturach i cudownego zapachu srebra i portfeli z wężowej skóry. Jeśli uda mi się znaleźć miejsce gdzie będę się czuła jak u Tiffany'ego, kupię meble i nadam kotu imię" [s.33]

Truman Capote w 1948

Książka napisana jest bardzo żywym, pełnym subtelnego humoru językiem co nadaje jej trochę specyficznego magicznego nastroju. "Śniadanie u Tiffany'ego" nie jest pierwszą książką Trumana Capote jaką miałem przyjemność przeczytać. Bardzo podobały mi się jego sentymentalne opowiadania "Pośród ścieżek do raju" i uważam, że jest mistrzem tego gatunku. Czytałem także "Inne głosy, inne ściany" autobiograficzną historię o dojrzewaniu chłopca. Przede mną jest jeszcze powieść dokumentalna "Z zimną krwią", podobno jego najlepsza pozycja. Kanwą książki były okoliczności bestialskiego morderstwa. Pisarz drobiazgowo zrelacjonował mord, odwiedził miejsce zbrodni, rozmawiał a nawet zaprzyjaźnił się z zabójcami i uczestniczył w ich egzekucji. Capote był z pewnością bardzo dobrym pisarzem i interesującym człowiekiem. Tym, którzy chcą się z nim bliżej zapoznać polecam pozycję "Truman Capote. Biografia" Geralda Clarke'a, rewelacja.

Truman Capote w 1959

"Wszyscy ją lubią, ale wielu jej nie znosi. Lubię ją. To dlatego, że jestem wrażliwy. Trzeba być wrażliwym, żeby ją docenić, trzeba mieć w sobie duszę poety. Ale powiem ci prawdę. Możesz stawać dla niej na rzęsach, a ona i tak zrobi cię na szaro. Na przykład, kogo ci dziś przypomina? Dziewczynę co skończy na dnie butelki z prochami. Widywałem już takie rzeczy w życiu, ile razy, ale tamte dzieciaki nie były nawet stuknięte. Ona jest stuknięta." [s.26]

"Śniadanie u Tiffany'ego" (Breakfast at Tiffany's) Truman Capote, tłum. Rafał Śmietana, Mediasat Poland, 87 str.,

Odkryłem książkę...(1)

2012-01-06T12:45:00.002+01:00

MizB z Should Be Reading jest niesamowita, na każdy dzień tygodnia ma coś ciekawego. Kolejny pomysł :) Tym razem Friday Finds czyli "O jakich świetnych książkach dowiedzieliście się w ostatnim tygodniu?" Podzielcie się ze mną swoimi odkryciami.

W moim wypadku są to:

"Maria Curie i córki. Listy" Maria Curie - Maria Skłodowska-Curie - wybitna Polka, laureatka Nagrody Nobla, symbol bezinteresownego poświęcenia nauce i wzór kobiety naukowca. W chwili śmierci Piotra Curie jej starsza córka Irena miała dziewięć lat, a młodsza Ewa dwa. Od tej chwili Maria kontynuowała pracę nad odkryciem radu, sama wychowując dziewczynki. Z prezentowanej korespondencji wyłania się obraz życia trzech sławnych kobiet. Pierwsze dziecinne listy z wakacji powoli ustępują miejsca coraz dojrzalszym, pełnym wzajemnej troski, ale też szacunku i podziwu. Poruszane tematy dotyczą zarówno życia codziennego, jak i wrażeń z podróży, laboratorium, spotkań ze sławnymi naukowcami czy też międzynarodowej działalności Marii. Wybór listów uwzględnia różnorodność tematów i pokazuje osobowości matki o światowej sławie i jej córek, bardzo różniących się od siebie, których życiowe drogi okazały się niezwykłe: pierwsza, Irena, razem z mężem Fryderykiem Joliot pójdzie śladami rodziców; druga, Ewa, będzie artystką solistką, a później pisarką i dziennikarką. Zbiór listów został opracowany przez Hélene Langevin-Joliot, córkę Ireny Joliot-Curie, wnuczkę, i Monique Bordry, dyrektorkę Muzeum Curie.

"Geniusz i obsesja. Wewnętrzny świat Marii Curie" Barbara Goldsmith - Biografia oparta na niedawno ujawnionych archiwaliach. Pasja i naukowa dociekliwość, triumf i sukces dwukrotnej noblistki przeplatają się tu z odrzuceniem, hipokryzją i dyskryminacją, której Maria Skłodowska-Curie doświadczała zarówno jako kobieta, naukowiec, jak i imigrantka z Polski. Autorka ukazuje kobietę próbującą pogodzić swe pasje i pracę z obowiązkami rodzinnymi.

"Korczak. Próba biografii" Joanna Olczak-Ronikier - Autorka kreśli historię życia Janusza Korczaka, wplatając ją w żywą i poruszającą narrację o losach i wyborach polskich Żydów. Autorka szkicuje barwny portret bohatera: chłopca szukającego swojej drogi, młodego lekarza kontynuującego społecznikowską działalność ojca, pedagoga głoszącego śmiałe, nowatorskie teorie, wieloletniego kierownika słynnego Domu Sierot - internatu dla dzieci żydowskich i współpracownika Naszego Domu - internatu dla dzieci polskich, a równocześnie znakomitego pisarza. Ukazuje człowieka na tle jego epoki, bogate dziedzictwo, które go ukształtowało, i okrutne czasy, w jakich przyszło mu żyć. To znakomita biografia i zarazem porywająca opowieść.

"Blondynka" Joyce Carol Oates - Blondynka to portret Marilyn Monroe, intymny i bezlitosny jak żaden inny: portret dziecka, dziewczyny, kobiety , gwiazdy, nad którą zawisło fatum. Wybitna amerykańska pisarka Joyce Carol Oates opowiada o wrażliwej, utalentowanej Normie Jeane, która nieustannie przedefiniowuje swoją tożsamość, bez przerwy zmaga się z okrutnym losem, wciąż poszukuje miłości: u enigmatycznej matki, nieznanego ojca, licznych kochanków. Jako Marilyn Monroe jest uwielbianą przez cały świat gwiazdą, ale co się tak naprawdę dzieje w głębi jej duszy? W swojej najambitniejszej książce Oates z sympatią bada życie wewnętrzne kobiety, której przeznaczeniem było stać się największą legendą Hollywood i najsłynniejszym symbolem seksu XX wieku. Autorka portretuje także mężczyzn jej życia – Eks-Sportowca, Dramaturga, Prezydenta, Ciemnowłosego Księcia. Blondynka to doskonały, poruszający obraz kultury zahipnotyzowanej przez własne mity, a także niepewnej rzeczywistości kruchych żywotów, które kultura ta pochwyciła w swój drapieżny uścisk.

"Przebiśniegi" A.D.Miller - Olśniewający debiut powieściowy, porównywany do książek Thomasa Harrisa („Milczenie owiec”). Nick, angielski prawnik, zostaje oddelegowany do moskiewskiej filii swej firmy. Tam poznaje Mashę, w której zakochuje się bez pamięci, jej siostrę i ciotkę. Poproszony przez nie o pomoc w niby zwykłej transakcji mieszkaniowej, Nick zostaje wplątany w morderczą intrygę... Historia miłości, zbrodni i upadku człowieka, którego skorumpowała nowa, amoralna, hedonistyczna Rosja w samym jej sercu, w bezwzględnej Moskwie.

Dzisiaj czytam... (1)

2012-01-04T13:22:00.000+01:00

Od kilku dni mamy już Nowy Rok 2012. Czas zatem na nowe pomysły, nowe lektury, recenzje i wyzwania czytelnicze. Zaczynam od pomysłu jaki znalazłem na jednym z "angielskich" blogów Should Be Reading, tam nazywa się to WWW. Wednesdays, a także w dość podobnej formie na polskim blogu Ex libris u dabarai. Chodzi w skrócie o to aby co tydzień zamieszczać notkę o tym co się właśnie skończyło czytać, co obecnie się czyta, a także jaką planujemy następną lekturę. Zapożyczam ten pomysł i ustanawiam swoją nową świecką tradycję. Mam nadzieję, że zmotywuje mnie to do szybszego czytania kolejnych książek i pisania postów.

Niedawno skończyłem czytać "Wysoki Zamek", wspomnienia z dzieciństwa Stanisława Lema. O tej książce napisałem w poprzednim poście. Obecnie czytam, już drugi raz, "Śniadanie u Tiffany'ego" Trumana Capote, recenzja wkrótce, mam nadzieję. A jako następną lekturę planuję "Ziarno prawdy" Zygmunta Miłoszewskiego lub/i ponownie "Drogę" Cormaca McCarthy'ego, to w związku z planowanym omawianiem jej w klubie czytelniczym Porozmawiajmy o książkach w Mikropolis u kornwalii.

A wy jakie obecnie książki czytacie? Jeżeli chcecie, podzielcie się nimi ze mną.

"Wysoki Zamek" - Stanisław Lem

2011-12-30T13:43:00.001+01:00

"Wysoki Zamek" należy do nielicznych "niefantastycznych" książek Stanisława Lema. Są to wspomnienia z dzieciństwa i wczesnej młodości jakie pisarz spędził w polskim Lwowie, mieście, którego właściwie już nie ma. Mamy tutaj wspaniale opisane, w "lemowskim" stylu i z dużą dawką autoironii, pierwsze lata życia pisarza.

Jakim dzieckiem był Stanisław Lem? Mimo wszelkich podobieństw i zachowań wspólnych dla wszystkich dzieci na świecie, z pewnością był wyjątkowy i trochę się od swoich rówieśników różnił. Psychologowie uważają, że wszystkie dzieci rodzą się geniuszami, a dopiero warunki w jakich się rozwijają do 3 roku życia powodują, iż wykorzystują one swój potencjał w pełni lub też nie. W tym wypadku, z perspektywy czasu i na podstawie tego co dostarczył nam autor, można powiedzieć, że rozwijał się on w bardzo sprzyjającym i stymulującym środowisku. Lem sam o sobie pisze w książce, że był potworem i jako dziecko-tyran terroryzował całe swoje otoczenie. Z premedytacją wykorzystywał okresy kiedy był chory aby otrzymać od rodziców to co chciał. Jeść godził się tylko wówczas kiedy jego ojciec stojąc na stole otwierał i zamykał parasol, notorycznie niszczył swoje zabawki, a raz nawet, sam nie wiedząc dlaczego, nasikał do szkatułki z pozytywką. Jednocześnie już w wieku czterech lat potrafił czytać i pisać przynajmniej niektóre proste wyrazy i zdania. Autor "Solaris" wspomina swoje pierwsze lektury oraz opisuje ulubioną pozycję w jakiej oddawał się czytaniu. Biblioteczka domowa dzięki ojcu lekarzowi zawierała między innymi atlasy anatomiczne i encyklopedie, które kilkuletni Staś w tajemnicy przed rodzicami zawzięcie studiował. Lem w dzieciństwie był raczej pulchnym dzieckiem z tendencją do tycia, w czym mu znacznie pomagała jego namiętność do chałwy, marcepanów i wszelkich innych słodyczy. Był za to, jak na tak młody wiek, bardzo kochliwy. W wieku zaledwie ośmiu lat został przyłapany przez ojca jak szczypie służącą w zadek. Typ raczej samotnika, miał kilku kolegów, ale ani jednego przyjaciela.

Rzeczą zasługującą na szczególną uwagę jest tworzenie przez kilkunastoletniego Lema legitymacji. Były to wytwarzane z różnych materiałów małe książeczki, mające nawet swoje stemple i pieczęcie. Z czasem powstało całe państwo legitymacyjne.

"Co to były za legitymacje? Wszelkiego rodzaju - obdarzające określoną władzą terytorialną, mniej lub bardziej ograniczoną, drukowałem też ręcznie nadania, tytuły, specjalne uprawnienia i przywileje, a na blankietach wydłużonych - różne rodzaje książeczek czekowych czy też obligacji, równoważne kilogramom kruszcu, przeważnie platyny i złota, lub asygnaty na kamienie szlachetne. Stwarzałem dowody osobiste wielkorządców, poświadczałem tożsamość cesarzy i monarchów, przydawałem im dostojników, kanclerzy, z których każdy mógł się na pierwsze żądanie wylegitymować, rysowałem w znoju herby, wystawiałem przepustki nadzwyczajne, zaopatrywałem je w klauzule prawomocne, a ponieważ miałem dużo czasu, legitymacja ukazała mi kryjącą się w sobie otchłań"

Stanisław Lem w wieku 13 lat

W tej swojej twórczości legitymacyjnej młody Lem był bardzo blisko "źródeł sakralnych, z których bije sztuka". Wszystkie jego ówczesne "dzieła" przepadły w zawierusze dziejów, ale pozostała droga, wyraźny i obiecujący kierunek. Tak jak tworzeniem legitymacji Lem zajmował się na lekcjach historii, geografii, a nawet, o zgrozo, polskiego, tak po szkole wyłącznie liczyły się dla niego wynalazki. Z zakupionych lub znalezionych części tworzył silniki, perpetuum mobile i różne inne urządzenia. Nie były one może doskonałe ale liczył się sam fakt stworzenia czegoś co działa raz uruchomione jego ręką.

Stanisław Lem w "Wysokim Zamku" wspomina także Lwów i ludzi, którzy w nim żyli. Odtwarza na fotografii pamięci trasę jaką pokonywał z domu do szkoły, wszystkie ważne dla niego i jego kolegów miejsca, których już pewnie nie ma. To wszystko jednak nie zostało utracone lecz żyje w nim i w tej książce. Każdy fan SF, a szczególnie twórczości Lema, powinien przeczytać "Wysoki Zamek". Pomimo, że nie należy on do gatunku jaki uprawiał autor, w dużym stopniu pomaga zrozumieć Lema jako pisarza i człowieka, ukazując go w nowym świetle. A dla tych, którzy nie lubią SF, jest to jedna z bardziej przystępnych pozycji mistrza.

Wesołych Świąt!

2011-12-24T12:39:00.001+01:00

Życzę Wam wszystkim, którzy tu zaglądacie, zdrowych, spokojnych i radosnych Świąt Bożego Narodzenia. Niech ciepło, pokój i magia Świąt zagoszczą w Waszych domach. Blogerkom i blogerom wytrwałości i świetnych recenzji, które same się piszą, poruszają i skłaniają do myślenia. Tym, którzy żyją z książkami i wśród książek życzę wielu wspaniałych książkowych prezentów pod choinką, aby nie zabrakło Wam nigdy dobrej i mądrej lektury oraz czasu na nią.

Kanon fantasy

2011-12-17T12:52:00.001+01:00

A tak Wojtek Sedeńko pisze o swoim kanonie fantasy:

Krąży taka opinia, że jestem przeciwnikiem fantasy. Błąd! Wolę klasyczną sf, nie ukrywam tego, ale czytuję też fantasy – a już na pewno „spróbowałem” przynajmniej po jednym tomie każdego cyklu (a to więcej niż wielu miłośników fantasy uczyniło). W moim kanonie fantasy chcę polecić wam dzieła ważne, nie zgrywające jedynie utartych schematów tej literatury (tzn. stwórz krainę, drużynę prawych gości, paskudnego wroga, kilka ras inteligentnych, czary, magiczne artefakty i parę smoków na okrasę). Do znalezienia się w poniższym kanonie predysponowały: oryginalność, niezwykli bohaterowie, brak sztampowości, epickość wizji i niezerowa wiarygodność przedstawionego świata. Z racji tego, że w fantasy właściwie nie ma książek pojedynczych, a minimum trylogie – podawałem nazwy cykli.

A
antologia Pieśni umierającej Ziemi
antologia Legendy
antologia Legendy 2
B

Beagle Peter S. Ostatni jednorożec

Bradley Marion Zimmer Mgły Avalonu

Cook Glen Czarna Kompania (10 tomów)

Crowley John Małe, duże
Crowley John Aegipt (4 tomy)

D
Diaczenko M. & S. Czas wiedźm
Diaczenko M. & S. Waran
Diaczenko M. & S. Miedziany król
Diaczenko M. & S. Tetralogia Tułacze
Donaldson Stephen R. Kroniki Thomasa Covenanta (6 tomów)
Duncan Dave Królewscy fechmistrze (3 tomy)
E
Eddings David Belgariady (5 tomów)

Erikson Steven Malazańska Księga Poległych (jak dotąd 9 tomów)

F
Feist Raymond E. Adept magii & Mistrz magii
G
Gemmell David Saga Drenai (pierwsze trzy tomy)

Goodkind Terry Miecz Prawdy (jak dotąd 12 tomów)

H
Haydon Elizabeth Rapsodia (5 tomów)
Hobb Robin Skrytobójca (6 tomów)
J
Jordan Robert Koło Czasu (jak dotąd 11 tomów)
K
Kay Guy Gavriel Fionavarski Gobelin (3 tomy)
Kay Guy Gavriel Tigana
Kay Guy Gavriel Lwy Al-Rassanu

Kres Feliks Szerer (6 tomów)

Le Guin Ursula K. Ziemiomorze (pierwsze 3 tomy)

Leiber Fritz Fafryd i Szary kocur (5 tomów)

Leiber Fritz Mąż czarownicy

Lewis Clive Staples Narnia (7 tomów)

Lumley Brian Nekroskop (pierwsze 5 tomów)
Lynn Elizabeth A. Kroniki Tornoru (3 tomy)
M

Martin George R.R. Pieśni Lodu i Ognia (jak dotąd 4 tomy)

McKillip Patricia Mistrz zagadek z Hed (3 tomy)
P

Peake Mervyn Tytus Groan (4 tomy)

Pierumow Nik Pierścień mroku (3 tomy)
Pierumow Nik Siedem zwierząt Rajlegu (3 tomy)

Pratchett Terry Kolor magii

Resnick Mike Na tropie jednorożca

Rothfuss Patrick Imię wiatru
S

Sapkowski Andrzej Wiedźmin (7 tomów)

Sapkowski Andrzej Trylogia husycka

Tolkien J.R.R. Śródziemie (Władca Pierścieni, Hobbit, Silmarilion)

Williams Tad Pamięć, Smutek, Cierń (3 tomy)

Vance Jack Umierająca Ziemia

Zelazny Roger Amber (pierwsze 5 tomów)

Kanon SF

2011-12-17T11:56:00.004+01:00

Kiedyś kiedy byłem jeszcze młody czytałem prawie wyłącznie fantastykę, książki SF i fantasy, a sztandarowym czasopismem dla mnie była "Fantastyka", potem przekształcona w "Nową Fantastykę" a także "Feniks". Teraz tych magazynów jest wiele, nie jestem nawet w stanie ich wszystkich śledzić. Do tego dochodzą portale internetowe i blogi. Z wiekiem i ilością przeczytanych książek jednak mój stosunek do fantastyki uległ zmianie. Stałem się bardziej wybredny. Sprawdzałem wartość książki, która bardzo mi się spodobała poprzez ponowną jej lekturę po jakimś długim czasie. Nie oszukujmy się, dużo powstało w tym gatunku literackim rzeczy słabych i niskich lotów. Nie oznacza to jednak, że całą fantastykę można po prostu wyrzucić do kosza. Wiele pozycji należących do fantastyki jest wybitnych i uznawanych przez krytyków oraz pisarzy głównego nurtu jako arcydzieła. Pewnego razu przypadkowo na blogu Wojtka Sedeńki natknąłem się na jego kanon książek SF i fantasy. W 90% zgadzam się z nim, dlatego pozwoliłem sobie skopiować go i umieścić na swoim blogu. Pozycje, które już przeczytałem zaznaczyłem kolorem niebieskim, a te które mam dopiero zamiar przeczytać, mam nadzieję w niedalekiej przyszłości - na czerwono.

Wojtek Sedeńko o swoim kanonie literatury SF i Fantasy pisze tak:

Swój kanon literacki wielokrotnie podawałem w różnego rodzaju publikacjach, ale ponieważ wciąż padają pytania, co bym polecił do czytania z fantastyki, co warto przeczytać, by złapać bakcyla – umieszczam poniżej mój osobisty kanon science fiction i fantasy. Ten pierwszy jest obszerniejszy.
Znalazły się tu książki – moim zdaniem, to wybór subiektywny – które są kamieniami milowymi dla fantastyki. Książki ważne, często wciąż aktualne w swojej wymowie i które warto, a nawet trzeba znać, jeśli zabiera się głos na temat tego gatunku literackiego.
Kto poniższych tytułów nie zna, niech – słowami Sapkowskiego, na temat SF i fantasy nie zabiera głosu. Koniec i basta.

KANON SCIENCE FICTION
A
almanach Kroki w nieznane 1971-1976, 2005-
antologia Rakietowe szlaki 1957, 2011

Aldiss Brian W. Non stop

Aldiss Brian W. Cieplarnia

Aldiss Brian W. Siwobrody
Aldiss Brian W. Trylogia Helikonii (Wiosna, Lato, Zima)
Asimov Isaac Równi Bogom
Asimov Isaac Fundacja
Asimov Isaac Koniec wieczności

B
Bacigalupi Paolo Nakręcana dziewczyna

Ballard J.G. Opowiadania

Baraniecki Marek Głowa Kasandry

Bear Greg Eon
Bear Greg Radio Darwina

Bester Alfred Gwiazdy moim przeznaczeniem

Bester Alfred Człowiek do Przeróbki
Bishop K.J. Akwaforta
Blish James Kwestia sumienia
Bova Ben Mars

Bradbury Ray 451 Fahrenheita

Bradbury Ray Kroniki marsjańskie

Bradbury Ray Człowiek ilustrowany
Brin David Gwiezdny przypływ

Bułyczow Kir Opowiadania guslarskie

Bułyczow Kir Przełęcz. Osada

Bułyczow Kir Miasto na Górze

Burgess Anthony Mechaniczna pomarańcza

Butler Octavia E. Przypowieść o talentach

C
Cadigan Pat Głupcy
Card Orson Scott Gra Endera
Card Orson Scott Mówca umarłych

Carroll Jonathan Kraina Chichów

Cherryh C.J. Cyteen
Cherryh C.J. Stacja Podspodzie
Cherryh C.J. 40000 z Gehenny
Christopher John Śmierć trawy
Clarke Arthur C. Spotkanie z Ramą
Clarke Arthur C. Fontanny Raju
Clarke Arthur C. Koniec dzieciństwa

Ćapek Karel Inwazja jaszczurów

Ćapek Karel R.U.R.
D

Delany Samuel R. Babel 17

Delany Samuel R. Nova

Dick Philip K. Słoneczna loteria

Dick Philip K. Ubik

Dick Philip K. Blade runner

Dick Philip K. Valis

Dick Philip K. Człowiek z Wysokiego Zamku

Dick Philip K. Druciarz Galaktyki

Dick Philip K. Płyncie łzy moje, rzekł policjant

Dick Philip K. Opowiadania najlepsze

Dick Philip K. Trzy stygmaty Palmera Eldritcha

Disch Thomas Na skrzydłach pieśni
Disch Thomas M. Obóz koncentracji
Dukaj Jacek Xavras Wyżryn

Dukaj Jacek Perfekcyjna niedoskonałość

Dukaj Jacek Lód

E
Egan Greg Kwarantanna
Egan Greg Miasto Permutacji
Egan Greg Diaspora

Ellison Harlan Niebezpieczne wizje

Farmer Philip Jose Gdzie ciała Wasze porzucone

Gaiman Neil Amerykańscy bogowie

Gibson William Neuromancer

Grimwood Jon Courtenay Trylogia Arabeska
H
Haldeman Joe Wieczna wojna
Hamilton Peter F. Dysfunkcja rzeczywistości (trylogia w 7 woluminach)
Harrison Harry Przestrzeni! Przestrzeni!

Harrison Harry Planeta śmierci

Heinlein Robert A. Żołnierze kosmosu
Heinlein Robert A. Obcy w obcym kraju

Heinlein Robert A. Władcy marionetek

Heinlein Robert A. Luna to surowa pani
Heinlein Robert A. Dzieci Matuzalema

Herbert Frank Diuna

Huxley Aldous Nowy wspaniały świat

Keyes Daniel Kwiaty dla Algernona

King Stephen Lśnienie
Kuttner Henry Opowiadania o Hogbenach
L

Le Guin Ursula K. Wydziedziczeni

Le Guin Ursula K. Lewa ręka ciemności

Le Guin Ursula K. Słowo LAS znaczy ŚWIAT

Leiber Fritz Wędrowiec

Leiber Fritz Wielki czas

Lem Stanisław Niezwyciężony

Lem Stanisław Solaris

Lem Stanisław Fiasko

Lem Stanisław Wizja lokalna

Lem Stanisław Bajki robotów

Lem Stanisław Śledztwo

Lem Stanisław Eden
Lem Stanisław Powrót z gwiazd

M
Marin Rafael Krople światła

Martin George R.R. Pieśń dla Lyanny

Martin George R.R. Piaseczniki

Martin George R.R. Żeglarze nocy

Martin George R.R. Światło się mroczy

McDonald Ian Rzeka Bogów
McDonald Ian Brasil

McMaster Bujold Stan niewolności

Mielke Thomas Sakriversum

Mieville China Dworzec Perdido

Mieville China Blizna

Mieville China Miasto i Miasto

Miller Walter M. Kantyk dla Leibowitza

N
Nagata Linda Struktor Bohra

Niven Larry Pierścień

Oramus Marek Arsenał

Oramus Marek Senni zwycięzcy

Orwell George Rok 1984

Orwell George Folwark zwierzęcy

P
Pohl Frederik Gateway
Pohl Frederik Człowiek Plus
Powers Tim Wrota Anubisa
R
Resnick Mike Santiago
Reynolds Alastair Przestrzeń objawienia
Robinson Kim Stanley Czerwony Mars
Robinson Kim Stanley Lata ryżu i soli
S

Sheckley Robert Opowiadania najlepsze

Shaw Bob Kosmiczny kalejdoskop

Shelley Mary Frankenstein

Silverberg Robert Człowiek w labiryncie

Silverberg Robert Czas przemian
Silverberg Robert W dół do ziemi
Silverberg Robert Księga czaszek

Silverberg Robert Umierając żyjemy

Silverberg Robert Zamek Lorda Valentine’a

Simak Clifford D. Stacja tranzytowa
Simak Clifford D. Rezerwat goblinów
Simak Clifford D. Transakcja

Simak Clifford D. Czas jest najprostszą rzeczą

Simmons Dan Hyperion
Simmons Dan Upadek Hyperiona

Snerg-Wiśniewski Robot

Sniegow Siergiej Dalekie szlaki
Stapledon Olaf Dziwny John
Stapledon Olaf Pierwsi i ostatni ludzie

Stephenson Neal Diamentowy wiek

Stephenson Neal Zamieć

Stross Charles Accelerando
Strugaccy B. & A. Przenicowany świat

Strugaccy B. & A. Piknik na skraju drogi

Strugaccy B. & A. Trudno być bogiem

Strugaccy B. & A. Ślimak na zboczu

Strugaccy B. & A. Miliard lat przed końcem świata

Strugaccy B. & A. Poniedziałek zaczyna się w sobotę

Strugaccy B. & A. Bajka o Trójce
Sturgeon Theodore Więcej niż człowiek
Swainston Steph Rok naszej wojny
Swift Jonathan Podróże Guliwera
T

Tiptree James jr. Houston, Houston

V
Van Vogt A.E. Misja międzyplanetarna
Varley John Tytan

Verne Jules 20 tysięcy mil podmorskiej żeglugi

Vinge Joan D. Królowa Zimy
Vinge Vernor Ogień nad otchłanią

Vonnegut Kurt Kocia kołyska

Vonnegut Kurt Syreny z Tytana

Vonnegut Kurt Śniadanie mistrzów

Watts Peter Ślepowidzenie

Wells Herbert George Wehikuł czasu

Wells Herbert George Gdy śpiący się budzi
Wells Herbert George Niewidzialny człowiek

Wells Herbert George Wojna światów

White James Tysiącletni sen

Wilhelm Kate Gdzie dawniej śpiewał ptak

Williams Walter Ion Aristoi
Williams Walter Ion Metropolita
Willis Connie Zaćmienie
Willis Connie Dzień Sądu Ostatecznego
Willis Connie Przewodnik stada
Willis Connie Przejście
Wnuk –Lipiński E. Trylogia Apostezjon

Wolfe Gene Cień kata

Wyndham John Dzień tryfidów

Wyndham John Poczwarki

Zajdel Janusz A. Limes inferior

Zajdel Janusz A. Paradyzja

Zajdel Janusz A. Cylinder van Troffa

Zajdel Janusz A. Cała prawda o planecie Ksi

Zelazny Roger Pan światła

Zelazny Roger Oko kota

Blogerzy książki piszą

2011-12-15T19:59:00.000+01:00

Na blogach okołoksiążkowych pojawiła się nowa akcja: Blogerzy książki piszą.

Pozwalam sobie skopiować notkę promującą akcję z bloga młoda pisarka czyta, a sam będę kibicować inicjatywie i mocno trzymać kciuki za piszące blogerki i piszących blogerów :)

Nowa akcja wymyślona przez blogerki: Avo_lusion i Krainaczytania jest bardzo interesująca. Warto zapoznać się z zasadami i w miarę swojego talentu i odwagi wziąć w niej udział lub pomóc ją rozreklamować.
Oto co piszą do nas pomysłodawczynie:

Kochani Blogerzy (nie tylko książkowi),

Ostatnio coraz większą popularnością cieszą się zbiory opowiadań, których autorami są nie tylko osoby znane w świecie literackim, ale także i ci, którzy mają wyobraźnię i potrafią zrobić z niej użytek, przelewając wymyślone przez siebie historie na papier. Tego typu opracowania zbiorowe wydawane są głównie w formie e-booków, natomiast czasami zdarza się, że także w formie tradycyjnej (papierowej). Motywacją do podejmowania takich projektów są rozmaite okazje, na przykład: Światowy Dzień Książki („Książki Moja Miłość”), Halloween („31.10. Halloween po polsku”), a ostatnio środkiem dopingującym stało się Boże Narodzenie, które zaowocowało powstaniem antologii 22 opowiadań o tym, jak przetrwać święta („O, choinka! Czyli jak przetrwać święta”)

W związku z powyższym Kraina Czytania i Książki Zbójeckie organizują akcję dla wszystkich Blogerów (nie tylko książkowych) polegającą na napisaniu opowiadania o tematyce dowolnej, które następnie zostaną zebrane w jedną całość i wydane w formie e-booka, a jeśli los będzie łaskawy, być może uda się wydać je także w formie papierowej. Wszystko zależy od ilości Waszych zgłoszeń. Dlatego też wszystkich zainteresowanych akcją Blogerów z wyobraźnią, dla których pisanie nie stanowi większego problemu, zapraszamy do wzięcia udziału w tym projekcie. Swoje prace można podpisywać prawdziwym nazwiskiem, bądź też pseudonimem, podając tytuł swojego bloga. Na Wasze opinie i zgłoszenia czekamy do dnia 31 grudnia 2011 roku. Swoje zgłoszenia możecie pozostawić w komentarzu do niniejszego wpisu lub przesłać pod wybrany adres mail’owy:
Kraina Czytania: aga510@op.pl
Książki Zbójeckie: odoj86@tlen.pl

Natomiast na gotowe już opowiadania czekamy do dnia 31 stycznia 2012 roku. Wszystkich zainteresowanych prosimy o poważne potraktowanie niniejszego projektu. Mamy nadzieję, że będzie nas jak najwięcej. Prosimy Was również o zamieszczenie niniejszej notki na swoich blogach w ramach dotarcia do jak najszerszego grona Blogerów.

Agnieszka i Danusia

Lista #3

2011-12-15T19:40:00.001+01:00

Ta z kolei lista została stworzona przez kolegium redakcyjne Modern Library.

1. "Ulysses," James Joyce
2. "The Great Gatsby," F. Scott Fitzgerald
3. "APortrait of the Artist as a Young Man," James Joyce
4. "Lolita," Vladimir Nabokov
5. "Brave New World," Aldous Huxley
6. "TheSound and the Fury," William Faulkner
7. "Catch-22," Joseph Heller
8. "Darkness at Noon," Arthur Koestler
9. "Sons and Lovers," D. H. Lawrence

10. "The Grapes of Wrath," John Steinbeck

11. "Underthe Volcano," Malcolm Lowry
12. "TheWay of All Flesh," Samuel Butler
13. "1984," George Orwell
14. "I,Claudius," Robert Graves
15. "To the Lighthouse," Virginia Woolf
16. "An American Tragedy," Theodore Dreiser
17. "TheHeart Is a Lonely Hunter," Carson McCullers
18. "Slaughterhouse Five," Kurt Vonnegut
19. "Invisible Man," Ralph Ellison
20. "Native Son," Richard Wright
21. "Henderson the Rain King," Saul Bellow
22. "Appointment in Samarra," John O' Hara
23. "U.S.A." (trilogy), John Dos Passos
24."Winesburg, Ohio," Sherwood Anderson
25. "A Passage to India," E. M. Forster
26. "TheWings of the Dove," Henry James
27. "The Ambassadors," Henry James
28. "TenderIs the Night," F. Scott Fitzgerald
29. "The Studs Lonigan Trilogy," James T. Farrell
30. "TheGood Soldier," Ford Madox Ford
31. "Animal Farm," George Orwell
32. "The Golden Bowl," Henry James
33. "Sister Carrie," Theodore Dreiser
34. "A Handful of Dust," Evelyn Waugh
35. "As ILay Dying," William Faulkner
36. "All the King's Men," Robert Penn Warren
37. "TheBridge of San Luis Rey," Thornton Wilder
38."Howards End," E. M. Forster
39. "Go Tell It on the Mountain," James Baldwin
40. "TheHeart of the Matter," Graham Greene
41. "Lord of the Flies," William Golding
42. "Deliverance," James Dickey
43. "ADance to the Music of Time" (series), Anthony Powell
44. "PointCounter Point," Aldous Huxley
45. "TheSun Also Rises," Ernest Hemingway
46. "TheSecret Agent," Joseph Conrad
47."Nostromo," Joseph Conrad
48. "TheRainbow," D. H. Lawrence
49. "Womenin Love," D. H. Lawrence
50."Tropic of Cancer," Henry Miller
51. "The Naked and the Dead," Norman Mailer
52. "Portnoy's Complaint," Philip Roth
53. "Pale Fire," Vladimir Nabokov
54. "Light in August," William Faulkner
55. "On the Road," Jack Kerouac
56. "TheMaltese Falcon," Dashiell Hammett
57."Parade's End," Ford Madox Ford
58. "The Age of Innocence," Edith Wharton
59. "Zuleika Dobson," Max Beerbohm
60. "The Moviegoer," Walker Percy
61. "DeathComes to the Archbishop," Willa Cather
62. "From Here to Eternity," James Jones
63. "TheWapshot Chronicles," John Cheever
64. "TheCatcher in the Rye," J. D. Salinger
65. "A Clockwork Orange," Anthony Burgess
66. "OfHuman Bondage," W. Somerset Maugham
67. "Heartof Darkness," Joseph Conrad
68. "MainStreet," Sinclair Lewis
69. "TheHouse of Mirth," Edith Wharton
70. "The Alexandria Quartet," Lawrence Durrell
71. "AHigh Wind in Jamaica," Richard Hughes
72. "AHouse for Ms. Biswas," V. S. Naipaul
73. "TheDay of the Locust," Nathaniel West
74. "AFarewell to Arms," Ernest Hemingway
75."Scoop," Evelyn Waugh
76. "The Prime of Miss Jean Brodie," Muriel Spark
77."Finnegans Wake," James Joyce
78."Kim," Rudyard Kipling
79. "ARoom With a View," E. M. Forster
80. "Brideshead Revisited," Evelyn Waugh
81. "The Adventures of Augie March," Saul Bellow
82. "Angleof Repose," Wallace Stegner
83. "A Bend in the River," V. S. Naipaul
84. "TheDeath of the Heart," Elizabeth Bowen
85. "Lord Jim," Joseph Conrad
86. "Ragtime," E. L. Doctorow
87. "TheOld Wives' Tale," Arnold Bennett
88. "TheCall of the Wild," Jack London
89."Loving," Henry Green
90. "Midnight's Children," Salman Rushdie
91. "Tobacco Road," Erskine Caldwell
92. "Ironweed," William Kennedy
93. "The Magus," John Fowles
94. "WideSargasso Sea," Jean Rhys
95. "Underthe Net," Iris Murdoch
96."Sophie's Choice," William Styron
97. "The Sheltering Sky," Paul Bowles
98. "ThePostman Always Rings Twice," James M. Cain
99. "TheGinger Man," J. P. Donleavy
100. "TheMagnificent Ambersons," Booth Tarkington

Co wynika z tych wszystkich list? A mianowicie, że mało czytam klasyki i książek z kanonu literatury. Niedługo Nowy Rok i postanowienia noworoczne. Mam już zatem jedno.

Lista #2

2011-12-15T19:36:00.000+01:00

Ta lista 100 nailepszych książek wszech czasów została stworzona przez norweskie Kluby Książki i opublikowana w Guardian'ie. Poprosili oni 100 autorów z 54 krajów z całego świata aby nominowali 10 książek, które miały największy wpływ na historię kultury świata i ich własne myślenie.

1984 by George Orwell, England,(1903-1950)

A Doll's House by Henrik Ibsen,Norway (1828-1906)

A Sentimental Education by Gustave Flaubert,France, (1821-1880)

Absalom, Absalom! by William Faulkner,United States, (1897-1962)

The Adventures of Huckleberry Finn by Mark Twain,United States, (1835-1910)

The Aeneid by Virgil, Italy,(70-19 BC)

Anna Karenina by Leo Tolstoy,Russia, (1828-1910)

Beloved by Toni Morrison, UnitedStates, (b. 1931)

Berlin Alexanderplatz by Alfred Doblin,Germany, (1878-1957)

Blindness by Jose Saramago,Portugal, (b. 1922)

The Book of Disquiet by Fernando Pessoa,Portugal, (1888-1935)

The Book of Job, Israel. (600-400 BC)

The Brothers Karamazov by Fyodor M Dostoyevsky,Russia, (1821-1881)

Buddenbrooks by Thomas Mann,Germany, (1875-1955)

Canterbury Tales by Geoffrey Chaucer,England, (1340-1400)

The Castle by Franz Kafka,Bohemia, (1883-1924)

Children of Gebelawi by Naguib Mahfouz,Egypt, (b. 1911)

Collected Fictions by Jorge Luis Borges,Argentina, (1899-1986)

Complete Poems by Giacomo Leopardi,Italy, (1798-1837)

The Complete Stories by Franz Kafka,Bohemia, (1883-1924)

The Complete Tales by Edgar Allan Poe,United States, (1809-1849)

Confessions of Zeno by Italo Svevo,Italy, (1861-1928)

Crime and Punishment by Fyodor M Dostoyevsky,Russia, (1821-1881)

Dead Souls by Nikolai Gogol,Russia, (1809-1852)

The Death of Ivan Ilyich and OtherStories by LeoTolstoy, Russia, (1828-1910)

Decameron by Giovanni Boccaccio,Italy, (1313-1375)

The Devil to Pay in the Backlands by Joao Guimaraes Rosa,Brazil, (1880-1967)

Diary of a Madman and Other Stories by Lu Xun, China,(1881-1936)

The Divine Comedy by Dante Alighieri,Italy, (1265-1321)

Don Quixote by Miguel de CervantesSaavedra, Spain, (1547-1616)

Essays by Michel de Montaigne,France, (1533-1592)

Fairy Tales and Stories by Hans Christian Andersen,Denmark, (1805-1875)

Faust by Johann Wolfgang vonGoethe, Germany, (1749-1832)

Gargantua and Pantagruel by Francois Rabelais,France, (1495-1553)

GilgameshMesopotamia, (c 1800 BC)

The Golden Notebook by Doris Lessing,England, (b.1919)

Great Expectations by Charles Dickens,England, (1812-1870)

Gulliver's Travels by Jonathan Swift,Ireland, (1667-1745)

Gypsy Ballads by Federico Garcia Lorca,Spain, (1898-1936)

Hamlet by William Shakespeare,England, (1564-1616)

History by Elsa Morante, Italy,(1918-1985)

Hunger by Knut Hamsun, Norway,(1859-1952)

The Idiot by Fyodor M Dostoyevsky,Russia, (1821-1881)

The Iliad by Homer, Greece,(c 700 BC)

Independent People by Halldor K Laxness,Iceland, (1902-1998)

Invisible Man by Ralph Ellison,United States, (1914-1994)

Jacques the Fatalist and His Master by Denis Diderot,France, (1713-1784)

Journey to the End of the Night by Louis-Ferdinand Celine,France, (1894-1961)

Leaves of Grass by Walt Whitman,United States, (1819-1892)

The Life and Opinions of TristramShandy by LaurenceSterne, Ireland, (1713-1768)

Lolita by Vladimir Nabokov,Russia/United States, (1899-1977)

Love in the Time of Cholera by Gabriel Garcia Marquez,Colombia, (b. 1928)

Madame Bovary by Gustave Flaubert,France, (1821-1880)

The Magic Mountain by Thomas Mann,Germany, (1875-1955)

Mahabharata,India, (c 500 BC)

The Man Without Qualities by Robert Musil,Austria, (1880-1942)

The Mathnawi by Jalal ad-din Rumi,Afghanistan, (1207-1273)

Medea by Euripides, Greece, (c480-406 BC)

Memoirs of Hadrian by Marguerite Yourcenar,France, (1903-1987)

Metamorphoses by Ovid, Italy, (c43 BC)

Middlemarch by George Eliot,England, (1819-1880)

Midnight's Children by Salman Rushdie,India/Britain, (b. 1947)

Moby-Dick by Herman Melville,United States, (1819-1891)

Mrs. Dalloway by Virginia Woolf,England, (1882-1941)

Njaals Saga, Iceland, (c 1300)

Nostromo by Joseph Conrad,England,(1857-1924)

The Odyssey by Homer, Greece,(c 700 BC)

Oedipus the King Sophocles, Greece, (496-406 BC)

Old Goriot by Honore de Balzac,France, (1799-1850)

The Old Man and the Sea by Ernest Hemingway,United States, (1899-1961)

One Hundred Years of Solitude by Gabriel Garcia Marquez,Colombia, (b. 1928)

The Orchard by Sheikh Musharrif ud-dinSadi, Iran, (c 1200-1292)

Othello by William Shakespeare,England, (1564-1616)

Pedro Paramo by Juan Rulfo JuanRulfo, Mexico, (1918-1986)

Pippi Longstocking by Astrid Lindgren,Sweden, (1907-2002)

Poems by Paul Celan,Romania/France, (1920-1970)

The Possessed by Fyodor M Dostoyevsky,Russia, (1821-1881)

Pride and Prejudice by Jane Austen,England, (1775-1817)

The Ramayana by Valmiki, India,(c 300 BC)

The Recognition of Sakuntala by Kalidasa,India, (c. 400)

The Red and the Black by Stendhal,France, (1783-1842)

Remembrance of Things Past by Marcel Proust,France, (1871-1922)

Season of Migration to the North by Tayeb Salih,Sudan, (b. 1929)

Selected Stories by Anton P Chekhov,Russia, (1860-1904)

Sons and Lovers by DH Lawrence,England, (1885-1930)

The Sound and the Fury by William Faulkner,United States, (1897-1962)

The Sound of the Mountain by Yasunari Kawabata,Japan, (1899-1972)

The Stranger by Albert Camus,France, (1913-1960)

The Tale of Genji by Shikibu Murasaki,Japan, (c 1000)

Things Fall Apart by Chinua Achebe,Nigeria, (b. 1930)

Thousand and One Nights, India/Iran/Iraq/Egypt, (700-1500)

The Tin Drum by Gunter Grass,Germany, (b.1927)

To the Lighthouse by Virginia Woolf,England, (1882-1941)

The Trial by Franz Kafka,Bohemia, (1883-1924)

Trilogy: Molloy, Malone Dies, TheUnnamable by SamuelBeckett, Ireland, (1906-1989)

Ulysses by James Joyce, Ireland,(1882-1941)

War and Peace by Leo Tolstoy,Russia, (1828-1910)

Wuthering Heights by Emily Brontë,England, (1818-1848)

Zorba the Greek by Nikos Kazantzakis,Greece, (1883-1957)

Lista #1

2011-12-15T14:35:00.000+01:00

Piszę tego posta pomimo, iż wiem, że większość z Was już dawno zapoznała się z różnymi listami najlepszych książek, które trzeba przeczytać zanim się umrze itp, itd. Najmniej podoba mi się lista BBC, na której według mnie jest kilka dziwnych pozycji, jak np. kilka części cyklu o Harrym Potterze. To chyba jednak trochę przesada.

Krytycy Lev Grossman i Richard Lacayo wybrali 100 najlepszych powieści w języku angielskim opublikowanych od 1923 roku, czyli początku tygodnika TIME:

A - B

The Adventures of Augie March
All the King's Men
American Pastoral
An American Tragedy
Animal Farm
Appointment in Samarra
Are You There God? It's Me, Margaret
The Assistant
At Swim-Two-Birds
Atonement
Beloved
The Berlin Stories
The Big Sleep
The Blind Assassin
Blood Meridian
Brideshead Revisited
The Bridge of San Luis Rey

C - D

Call It Sleep
Catch-22

The Catcher in the Rye
A Clockwork Orange
The Confessions of Nat Turner
The Corrections
The Crying of Lot 49
A Dance to the Music of Time
The Day of the Locust
Death Comes for the Archbishop
A Death in the Family
The Death of the Heart
Deliverance
Dog Soldiers

F - G

Falconer
The French Lieutenant's Woman
The Golden Notebook
Go Tell it on the Mountain
Gone With the Wind
The Grapes of Wrath
Gravity's Rainbow
The Great Gatsby

H - I

A Handful of Dust
The Heart is A Lonely Hunter
The Heart of the Matter
Herzog
Housekeeping
A House for Mr. Biswas
I, Claudius
Infinite Jest
Invisible Man

L - N

Light in August
The Lion, The Witch and the Wardrobe
Lolita
Lord of the Flies
The Lord of the Rings
Loving
The Moviegoer
Lucky Jim
The Man Who Loved Children
Midnight's Children
Money
Mrs. Dalloway
Naked Lunch
Native Son
Neuromancer
Never Let Me Go
1984

O - R

On the Road
One Flew Over the Cuckoo's Nest
The Painted Bird
Pale Fire
A Passage to India
Play It As It Lays
Portnoy's Complaint
Possession
The Power and the Glory
The Prime of Miss Jean Brodie
Rabbit, Run
Ragtime
The Recognitions
Red Harvest
Revolutionary Road

S - T

The Sheltering Sky
Slaughterhouse Five
Snow Crash
The Sot-Weed Factor
The Sound and the Fury
The Sportswriter
The Spy Who Came in From the Cold
The Sun Also Rises
Their Eyes Were Watching God
Things Fall Apart
To Kill a Mockingbird
To the Lighthouse
Tropic of Cancer

U - W

Ubik
Under the Net
Under the Volcano
Watchmen
White Noise
White Teeth
Wide Sargasso Sea

Niebieski kolor - już przeczytałem, czerwony - mam zamiar przeczytać, a tłusty druk - ulubione. Więcej można o tej liście przeczytać tutaj.

Ciekawy cytat (1)

2011-12-13T09:53:00.002+01:00

"Nie wiem, czy jest już zupełnie jasne, że byłem tyranem. Norbert Wiener zaczął swoją autobiografię od słów I was a child prodigy, (byłem cudownym dzieckiem); ja mógłbym tylko I was a monster, (byłem potworem)."

"Wysoki Zamek. Wiersze młodzieńcze" Stanisław Lem, Wydawnictwo Literackie Kraków, 1991.

Teaser Tuesdays - zabawa cytatami

2011-12-11T14:14:00.001+01:00

Na jednym z anglojęzycznych blogów poświęconych książkom Should Be Reading znalazłem cotygodniową zabawę literacką, która nazywa się Teaser Tuesdays i odbywa się co wtorek, mającą na celu zachęcenie innych do przeczytania danej książki. Każdy może się do niej przyłączyć. Należy tylko:

wziąć do ręki aktualnie czytaną książkę
otworzyć na przypadkowo wybranej stronie
podzielić się dwoma zachęcającymi do przeczytania jej zdaniami wybranymi z tej właśnie strony
należy przy tym uważać na spoilery (nie chcemy psuć przyjemności z czytania innym)
podzielić się tytułem i autorem, tak aby inni uczestnicy mogli dodać książkę do swoich wish list, jeżeli się im te zdania spodobają

Mnie osobiście podoba się ten pomysł. Czytając od kilku lat polskie blogi poświęcone książkom nie spotkałem się jak dotąd z Teaser Tuesdays w polskim wydaniu. Ale może mi coś umknęło. Jeżeli tak to przepraszam, nie było tematu. Co Wy sądzicie o tym pomyśle moim zdaniem pożytecznym a nie zajmującym dużo czasu? Można oczywiście zmienić nazwę na np. "Wtorkowy cytat" lub po prostu "Cytat tygodnia".

Książki są niebezpieczne

2011-12-10T13:05:00.001+01:00

"Wiosną 1998 roku Bluma Lennon kupiła w pewnej księgarni w Soho używany egzemplarz "Poezji" Emily Dickinson i kiedy doszła do drugiego wiersza, na skrzyżowaniu potrącił ją samochód."

Mam przed sobą "Dom z papieru" Carlosa Marii Domingueza, niewielką objętościowo, ale bardzo ładnie wydaną książkę z reprodukcją obrazu "Księgarz" Giuseppe Arcimboldiego na okładce. Długo nie mogłem się zdecydować co mam napisać o tej książce, właściwie opowiadaniu. Miałem mieszane uczucia. Z jednej strony jest to książka o książkach, o czytaniu, bibliofilach i bibliomani co jest dla mnie osobiście bardzo interesujące. Z drugiej jednak strony, kiedy skończyłem ją czytać, poczułem się trochę oszukany. Już sam początek, a szczególnie bardzo dobre pierwsze zdanie zapowiadało historię, która może się okazać powieścią kryminalną, fantasy lub nawet należącą do realizmu magicznego (Dominguez jest argentyńskim pisarzem).

"Często jest mi trudniej pozbyć się jakiejś książki niż zdobyć nową. Tomy przylepiają się do półek w tym pakcie konieczności i zapomnienia, jakby były świadkami pewnej chwili w naszym życiu, do której nie powrócimy. Ale podczas gdy tam nadal są, uważamy je za część nas samych."

"Dom z papieru" to opowieść o obsesji pewnego bibliofila, Carlosa Brauera (nie wiem czy zbieżność imion z autorem jest przypadkowa), który uwierzył, że książki mogą wpływać na rzeczywistość i losy ludzi, mieć osobowość i oddziaływać między sobą oraz, że istnieje jakiś magiczny związek pomiędzy książką a jej właścicielem. Bauer próbował stworzyć katalog i system klasyfikacyjny swojej biblioteki według innych kryteriów niż podział tematyczny. Aby umieścić książkę na właściwym miejscu badał jej wzajemne związki z innymi książkami i autorami starając się wykorzystać system liczb fraktalnych. Książki traktował jak ludzi, jadł z nimi kolację, układał je tak, że tworzyły ludzkie sylwetki, by w końcu zbudować sobie w odległym zakątku kraju dom, którego ściany składały się z książek.

"Założyć bibliotekę to jak stworzyć życie. Nigdy nie jest to suma poszczególnych książek"

Właściwie najciekawsze w tej książeczce są rozważania na temat niebezpieczeństw związanych z posiadaniem, gromadzeniem i zbytnim przywiązaniem do książek. Uświadamia nam ona jak łatwo jest przekroczyć granicę pomiędzy miłością do książek a obłędem. Coś co było tylko hobby może stać się dziwactwem a w końcu szaleństwem. Bauer był samotny, może warto więc mieć przy sobie kogoś kto przeszkodzi nam w budowaniu "domu z papieru". Przychodzi mi też na myśl także inna powieść o obłędzie na punkcie książek, "Auto da fe" Eliasa Canettiego. Książki są tajemnicze, zagadkowe i magiczne. Szkoda, że Dominguez nie wykorzystał w pełni możliwości jakie daje ten temat. Cóż może czeka on na swojego Marqueza, Eco czy Zafona.

"W ciągu kilku dni przyłapałem się na tym, że patrzę na książki z lękiem, walczyłem z pokusą przy stołach z ofertami, a co najgorsze odsyłałem do magazynu biblioteki, niemal nie rzuciwszy na nie okiem, książki, które docierały do biura z odległych krajów. Przerażała mnie możliwość, że zainteresuję się jedną z nich, wezmę ją do domu i zacznę dodawać nowe członki do tej gigantycznej koloni, która przywierała do ścian i posuwała się wzdłuż korytarzy."

Michael Frayn,"Na oślep"

2011-12-05T18:24:00.001+01:00

"Na oślep"("Headlong") Michaela Frayna to esej z historii malarstwa, powieść detektywistyczna i komedia omyłek w jednym. Od tej książki zaczęło się moje zainteresowanie Pieterem Brueglem oraz w ogóle historią sztuki. Nie jest to też taka sobie przeciętna powieść, została bowiem zauważona i otrzymała nominację do Booker Prize oraz Whitebread Prize w 1999 roku. Osobiście nie przywiązuję dużej wagi do nagród literackich. Wiadomo, że różnie to z tymi nagrodami bywa. Poza tym czasami nikomu nieznana i słabo rozreklamowana książka potrafi bardziej przemówić i całkowicie zauroczyć. Jeżeli chodzi o tę powieść to wydaje mi się, że nie cieszyła się jakąś wielką popularnością czytelniczą czy też medialną, co mnie trochę dziwi.

W "Na oślep" mamy opowiedzianą historię pewnego odkrycia. Martin Clay, młody naukowiec, wyjeżdża z rodziną na wieś, aby dokończyć swoją książkę o nominalizmie. Tam poproszony przez miejscowego właściciela ziemskiego, Tony'ego Churta, o wycenę kilku obrazów, natyka się na - jego zdaniem - zaginione dzieło Bruegla. W ten sposób zaczyna się jego obsesja, z powodu której Martin wystawia na próbę swoje małżeństwo, prestiż zawodowy i oszczędności całego życia.

Jak już wcześniej wspomniałem "Na oślep" można także czytać jako esej poświęcony życiu i twórczości Petera Bruegla napisany prostym językiem i w przystępny sposób. Martin próbując potwierdzić autentyczność bawi się w detektywa, analizuje wszystkie szczegóły odkrytego obrazu i próbuje powiązać go z innymi dziełami oraz właściwym okresem w twórczości artysty. Osobiście polubiłem Bruegla za to, że poprzez swoje obrazy zawsze opowiada jakąś historię, przed czymś nas przestrzega, chce nas czegoś nauczyć, coś chce nam powiedzieć. Zupełnie jak gdyby pisał opowiadanie lub powieść. Warto też podczas lektury mieć pod ręką jakiś album z reprodukcjami ważniejszych dzieł Bruegla. Im większe reprodukcje tym lepiej. Martin/Frayn w powieści nazywa Bruegla Mistrzem Misternego Listowia. Na jego płótnach zawsze coś się dzieje, przedstawiają wiele postaci i szczegółów, które coś znaczą lub symbolizują.

Pieter Bruegel The Elder, The Tower of Babel

"Na oślep" wciąga już od pierwszych stron niczym rasowa powieść detektywistyczna. Chcemy dowiedzieć się co będzie dalej i jak to wszystko się skończy. Czy obraz jest autentyczny? Czy został namalowany przez Pietera Bruegla czy może jednego z jego synów lub naśladowców? Czy Martinowi uda się utrzymać w nieświadomości właściciela obrazu i zdobyć go? Przekonajcie się sami.

Pieter Bruegel The Elder, The Magpie on the Gallows

Więcej o Brueglu i jego obrazach znajdziecie tutaj

Gianrico Carofiglio,"Świadek mimo woli"

2011-11-29T08:47:00.001+01:00

Biorąc do ręki tę książkę nie wiedziałem zupełnie czego mogę się po niej spodziewać. Okazało się, że trafiłem na prawdziwą perełkę. "Świadek mimo woli" Gianrico Carofiglio należy do gatunku zwanego kryminałem sądowym. Można zaliczyć do niego np. "Klienta" Johna Grishama. Nic więcej jakoś nie chce mi przyjść do głowy. Dotąd nie był to mój ulubiony rodzaj kryminałów. No cóż, teraz już jest. Carofiglio wie dobrze o czym pisze, ponieważ sam jest prokuratorem. Występował jako oskarżyciel w procesach przeciwko mafii, przestępczości zorganizowanej i handlarzom ludźmi. Poza tym obdarzony jest nieprzeciętnym talentem pisarskim. Jako pisarz odniósł sukces dzięki trylogii z mecenasem Guerrierim. "Świadek mimo woli" jest jego debiutem, i pierwszą z trzech ksiązek. Dwie kolejne to "Z zamkniętymi oczami" (W.A.B. 2009) oraz "Ponad wszelką wątpliwość" (2010).

Akcja tej powieści nie jest szybka czy też zbyt skomplikowana. W pewne sierpniowe popołudnie sprzed nadmorskiej willi w Bari zostaje porwany a następnie zamordowany dziewięcioletni chłopiec. O popełnienie tej strasznej zbrodni zostaje oskarżony Senegalczyk, Abdou Thiam, który nie przyznaje się do winy. Grozi mu dożywocie. Jego obrony podejmuje się mecenas Guido Guerrieri. Ale oczywiście to nie wszystko co jest istotne w tej powieści. Guerrieri jako adwokat zna od podszewki włoski system sądowniczy, metody pracy sędziów, policji oraz prokuratury. Zauważa ich wady i często je komentuje. Dostaje się wszystkim po trochu. Nawiasem mówiąc, po tej lekturze nie dziwi mnie już tak znakomite prosperowanie mafii oraz zorganizowanej przestępczości we Włoszech.

Ważnym wątkiem w powieści i być może najbardziej interesującym są problemy osobiste mecenasa Guerrieriego. Odchodzi od niego żona, a on zaczyna pogrążać się w coraz większej depresji. Nękają go bezsenność, ataki paniki podczas jazdy windą, a także niekontrolowane wybuchy płaczu w miejscach publicznych. Guerrieri jest bardzo smutny i coraz częściej wyłącza się, traci kontakt z rzeczywistością co grozi utratą klientów i upadkiem jego firmy. Czytając "Świadka mimo woli" śledzimy walkę mecenasa z chorobą, razem z nim przechodzimy jak gdyby terapię grupową. Odrzucając bowiem leki i wskazania otrzymane od psychiatry, nasz bohater nieświadomie poddaje się pewnego rodzaju terapii. Postanawia powrócić do boksu, który uprawiał jako młody chłopak. Stopniowo przypominają mu się różne wydarzenia z dzieciństwa i młodości, które zmieniły go i sprawiły, że jest takim a nie innym człowiekiem. Podświadomie szuka przyczyn stanu w jakim się znalazł i obecnej sytuacji życiowej. Pomimo tych wszystkich smutnych rzeczy, książka wcale nie jest ponura i sporo w niej humoru. Carofiglio potrafi bowiem pisać w lekki sposób o trudnych, skomplikowanych i często bolesnych sprawach.

Barcelona, książki i tajemnice

2011-11-23T12:11:00.001+01:00

Carlos Ruiz Zafon, urodzony w 1964r barceloński dziennikarz, już jako młody chłopak uczęszczający do kolegium jezuickiego zaczytywał się w ponurych i tajemniczych opowieściach. Napisał cztery powieści dla młodzieży, ale dopiero "Cień wiatru" uczynił go sławnym na całym świecie.

"Cień wiatru" to książka w książce oraz o książkach. Posiada kilka cech które osobiście bardzo lubię w powieściach: sekret, nastrój tajemniczości, humor. Głównym bohaterem książki Zafona jest Daniel Sempre, chłopiec, który bardzo wcześnie w życiu stracił matkę. Kiedy Daniel kończy 10 lat, jego ojciec - księgarz i antykwariusz - uważając syna za wystarczająco dorosłego i odpowiedzialnego, zabiera go na Cmentarz Zapomnianych Książek, miejsce ukryte w samym sercu średniowiecznej Barcelony, gdzie znajdują schronienie książki zapomniane i przeklęte. Daniel doświadcza szczególnej inicjacji. Rodzinna tradycja powtarzana przez pokolenia wymaga aby wybrał jedną i tylko jedną książkę i ocalił ją od zapomnienia, stając się opiekunem jej dalszych losów. Jest to zadanie na całe życie. Cmentarz Zapomnianych Książek okazuje się być owalnym pomieszczeniem w jednym z barcelońskich domów, z promieniami światła wpadającymi do środka przez świetliki w dachu, wijącymi się korytarzami pomiędzy wysokimi regałami pełnymi książek, półkolistymi przejściami połączonymi ze sobą mostkami. Przyciągnięty przez magię Daniel, spośród setek tysięcy tomów, wybiera "Cień wiatru" nieznanego nikomu autora, Juliana Caraxa.

Tak właśnie zaczyna się ta powieść. Arkady, tajemne przejścia, wąskie uliczki Barcelony spowite mgłą tajemnicy. Akcja książki na dobre zaczyna się gdy osiemnastoletni już Daniel postanawia odnaleźć każdy ślad prowadzący do autora książki. Zafon wprowadza kolejne postacie: Fermina Romero de Torres, włóczęgę i miłośnika książek zabranego przez Daniela z ulicy, z którym on się zaprzyjaźnia, tajemniczego i złowieszczego inspektora Fumera, depczącego im po piętach, zamaskowanego mężczyznę próbującego zniechęcić go do poszukiwań a także kobietę, w której zakochuje się Daniel.

Relacje między bohaterami są skomplikowane i pełne sekretów. A sama opowieść jest tajemnicą ukrytą w następnej tajemnicy, jak w powieści szkatułkowej. Otwarcie pierwszej zewnętrznej warstwy ujawnia inne. Mnóstwo wątków pobocznych przenika się wzajemnie. Mimo to powieść wciąga od pierwszego zdania i czyta się ją bardzo dobrze. Według tłumacza książki, Carlosa Marodana Casasa, wzorem dla zafona podczas pracy była dziewiętnastowieczna powieść pisana w odcinkach dla gazet. Konstrukcja książki oraz dbałość o szczegóły są na to dowodem. Zafon jest miłośnikiem powieści dziewiętnastowiecznej, a za swych mistrzów uznaje Dickensa, Tołstoja i Dostojewskiego.

Tym co urzeka czytelników najbardziej i nadaje książce szczególny nastrój są wspaniałe i pełne uroku opisy starej średniowiecznej architektury Barcelony, wąskich uliczek, antykwariatów i licznych kafejek. Ich atmosfera została uchwycona i przedstawiona za pomocą fotografii Francesc Catala-Roca, jednego z najznamienitszych fotografów świata. "Cień wiatru" jest szczególnym rodzajem książki. Muszę Was ostrzec. Zapomnicie o całym świecie i nie odłożycie jej dopóki nie skończycie czytać. Potem długo jeszcze będziecie o niej myśleć i pozostaniecie pod jej urokiem przez całe życie. Jeżeli się nie boicie, przeczytajcie ją!

Na koniec jeszcze kilka cytatów z "Cienia wiatru":

"Jak wywodzi nam Freud, kobieta pragnie czegoś wręcz przeciwnego, niż myśli lub mówi, co, jak dobrze się temu przyjrzeć, nie jest wcale czymś przerażającym, jeśli zważyć, że mężczyzna, jak wywodzą nasi rodzimi uczeni w piśmie, ulega z kolei dyktatowi swego narządu płciowego lub trawiennego."

"Niewiele rzeczy ma na człowieka tak wielki wpływ jak pierwsza książka, która od razu trafia do jego serca. Owe pierwsze obrazy, echa słów, choć wydają się pozostawać gdzieś daleko za nami, towarzyszą nam przez całe życie i wznoszą w pamięci pałac, do którego, wcześniej czy później – i nie ważne, ile w tym czasie przeczytaliśmy książek, ile nowych światów odkryliśmy, ile się nauczyliśmy i ile zdążyliśmy zapomnieć – wrócimy."

"Mężczyzna (...) rozgrzewa się jak żarówka: trzask prask i już jest rozżarzony do czerwoności, i kolejne trzask prask lub pstryk, jak kto woli, i w sekundę jest sopel lodu. Płeć niewieścia zaś, i to jest naukowo dowiedzione, rozgrzewa się jak ruszt, rozumiemy się? Powolutku, pomalutku, na wolnym ogniu, jak dobra escudella. Ale gdy się już rozgrzeje, nie ma siły, która by to zatrzymała."

"Telewizja (...) to antychryst i ośmielam się twierdzić, że wystarczą trzy lub cztery pokolenia, a ludzie nie będą wiedzieć, jak się samemu bąka puszcza, człowiek wróci do jaskiń, do średniowiecznego barbarzyństwa i do stanu zidiocenia, z którego pierwotniak pantofelek wyrósł już w okresie plejstocenu. Ten świat nie zginie od bomby atomowej, jak prorokują gazety, ale umrze ze śmiechu, ze strywializowania, z obracania wszystkiego w żart, na domiar złego w kiepski żart"

"– Tak naprawdę to niewiele wiem o kobietach.
– Wiedzieć to nikt nie wie, ani Freud, ani one same, ale to jest jak elektryczność, nie trzeba wiedzieć, jak działa, żeby cię kopnęło."

Zielone światełko

2011-11-21T22:47:00.001+01:00

"Wielki Gatsby", wydana w 1925r najsłynniejsza powieść Francisa Scotta Fitzgeralda, jest jedną z moich ulubionych powieści. Kiedyś uważałem tę książkę za nudny romans, banalną historię jakich wiele. Trzeba się dopiero wczytać, zwrócić uwagę na szczegóły, znaleźć ukryte symbole i znaczenia aby naprawdę docenić tę niepozorną książkę. Autor zawarł w niej wiele istotnych spraw, z których wiele jest ponadczasowych. To książka o Ameryce szalonych lat 20-tych, dążeniu do bogactwa za wszelką cenę, spełnianiu się amerykańskiego snu nie zawsze w uczciwy sposób, materialistycznym podejściu do życia.

Tytułowy bohater, Jay Gatsby, próbuje dzięki nielegalnie zdobytemu bogactwu odzyskać miłość pochodzącej z dobrego domu, pięknej i rozpieszczonej Daisy, która wiele lat wcześniej porzuciła go dla bogatszego Toma Buchanana. W tym jest trochę podobny do Wokulskiego z "Lalki" Prusa. Gatsby podobnie jak Wokulski stara się za wszelką cenę zbliżyć do swojej ukochanej, wejść do "lepszej" sfery. Obaj ponoszą klęskę, ich marzenia pozostają niespełnione, kończą tragicznie. Historię Gatsby'ego opowiada Nick Carraway, który jest chyba jedyną pozytywną postacią w tej książce, tzw. "porządnym człowiekiem".

W "Wielkim Gatsbym" można znaleźć wiele ukrytych symboli i znaczeń. Przeciwstawione są sobie East Egg i West Egg (dzielnice Nowego Jorku) oraz wschodnie i zachodnie stany Ameryki. Te pierwsze (wschodnie stany i East Egg) są złe, symbolizują nieuczciwe interesy, kult pieniądza, zepsucie, wyścig szczurów, podczas gdy zachód jest tradycyjny, porządny. Inne symbole to dolina popiołów, oczy doktora T.J.Eckleburga, pan Sowie Oczy, samochody, czy też zielone światełko na końcu pomostu w posiadłości Daisy, które można chyba odczytać jako marzenie czy może szczęście.

"Gatsby wierzył w zielone światło, w orgiastyczną przyszłość, która rok po roku ucieka przed nami. Wymknęła się nam wówczas, lecz to nie ma znaczenia - jutro popędzimy szybciej, otworzymy ramiona szerzej...I pewnego pięknego poranka....." *

Kolor zielony jest bardzo ważny w tej powieści podobnie jak i pogoda w czasie ważnych wydarzeń. Deszcz, wilgoć, soczysta zieleń podczas ponownego po latach spotkania Gatsby'ego i Daisy czy okropnie nagrzany od upału i duszny pokój hotelowy, w którym dochodzi do konfrontacji Toma Buchanana, męża Daisy, i Gatsby'ego.


Francis Scott i Zelda Fitzgerald, styczeń 1921.

Książka zawiera wiele wspaniałych i pięknych zdań, które zapadają głęboko w pamięć oraz chyba najlepsze drugie zdanie jakie kiedykolwiek czytałem:

"Ile razy masz ochotę kogoś krytykować (...) przypomnij sobie, że nie wszyscy ludzie na tym świecie mieli takie możliwości jak ty."

I jeszcze jeden, chyba najsłynniejszy cytat z tej powieści :

"Tak oto dążymy naprzód, kierując łodzie pod prąd, który znosi nas w przeszłość."

Na podstawie "Wielkiego Gatsby'ego" nakręcono dwa filmy. Pierwszy, nakręcony w latach 70-tych i bardziej znany, z niezapomnianymi rolami Roberta Redforda i Mii Farrow oraz drugi z Mirą Sorvino, Tobym Stephensem i Paulem Ruddem. Ma ponoć powstać kolejna adaptacja z udziałem Leonarda DiCaprio w roli Gatsby'ego.

Francis Scott i Zelda Fitzgerald

To z pewnością bardzo dobra książka, warta przeczytania, napisana ładnym językiem, z zajmującą historią, interesującym bohaterem i atmosferą szalonych lat 20-tych. Książka. którą czyta się łatwo i przyjemnie, ale, która wcale nie jest lekturą lekką. W Ameryce dzieci w szkołach czytają tę powieść jako obowiązkową lekturę szkolną i mimo to Jay Gatsby pozostaje jednym z najbardziej lubianych bohaterów książkowych.

* wszystkie cytaty pochodzą z wydania "Wielkiego Gatsby'ego" w tłumaczeniu Ariadny Demkowskiej-Bohdziewicz

3...2...1...

2011-11-18T12:38:00.000+01:00

Witam wszystkich na moim blogu poświęconym książkom. Jeżeli czytacie te słowa to znaczy, że lubicie czytać i znaleźliście się we właściwym miejscu. Mam zamiar umieszczać tutaj recenzje z przeczytanych przeze mnie książek, teksty poświęcone wyjątkowym książkom lub pisarzom. Moim celem jest także stałe dbanie o jakość mojego bloga, tj. "polepszanie" jego wyglądu i zawartości. Pomimo, ze dopiero zaczynam tworzenie bloga, to jestem od kilku lat wiernym czytelnikiem wielu wspaniałych blogów literackich. Mam zatem bardzo dobre wzory do naśladowania.

Oczywiście wybór i ocena lektur będą całkowicie subiektywne ale mam nadzieję, że Was zainteresują i będziecie czasem do mnie zaglądać. Proszę Was też o komentarze jeżeli coś Was zaciekawi, spodoba się lub też nie :)

Zapraszam!